تأملی بر تمثیل در منظومهی غنایی چنیسرنامه
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر- ایران
2 گروه زبان و ادبیات فارسی،علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج-ایران
3 دانشجوی دکترای تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج
doi
چکیده
چنیسرنامه منظومهای غنایی و نیمه معروف در اذهان مردم ایران به تقلید از خسرو شیرین نظامی در هزار بیت از شاعر قرن یازدهم ازادراکی بیگلاری میباشد. موضوع این منظومهی جذاب و عوام پسند داستان لیلا و چنیسرشاه به همراه حوادث بسیار گیرا و هدفمند میباشد که ضرورت ایجاب مینمود بُعدی از ابعاد آثار مذکور که همانا وجود قابل ملاحظهی تمثیل در این داستان مورد بررسی، کنکاش و تطبیق قرار گیرد تا افق اندیشهی این شاعر بیشتر مورد تفحّص قرار گیرد تمثیل در این منظومه به صورت عرفانی و نمادین است و نحوهی نگرش شاعر به این مقوله به صورت توصیفی تحلیلی و کتابخانهای با اهداف یادآوری ارزش و قابلیت تمثیل در بیان یک یا چند مفهوم عرفانی یا اخلاقی و تبیین نتیجهی مورد نظر این شاعر که با طرح تمثیل در داستان، منظور و هدفی خاصّ را دنبال میکنند و همچنین شناسایی داستان غنایی چنیسرنامه پرداخته میشود و با توجه به سؤالات و فرضیههای پژوهش علت گرایش ادراکی بیگلاری به مقولهی تمثیل در منظومهی غنایی چنیسرنامه به صورت تشبیهی و عرفانی و نمادین از روی اراده است اما گاهی هم اجباری است و آن زمانی است که شاعر نمیتواند مفاهیم فکری خود را به راحتی بیان کند در حوزهی سبکشناسی در تک و توکی از ابیات آن گاهگاهی به سبک غزل هندی تمثیلی ارائه میشود و به عبارت دقیقتر این منظومهای مثنوی است که شاعر در دوران سبک هندی از دو سبک خراسانی و عراقی در سرایش آن بهره جسته، یعنی این غزل سبک هندی نیست که شاعر آن را در هر بیت در مصراع اول ممثل یا تمثیل را ذکر کند یا در مصراع دوم تمثیل را عرضه دارد.