جلوههای تشبیه تمثیل دنیا در نسخۀ خطی مجلسآرای محمّد محسن شیرازي
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
doi
چکیده
تمثيل که يکي از روشهاي بيان غير مستقيم معاني و انديشههاي شاعر و نویسنده است که کلام را ادبی و بر تاثیر سخن در مخاطب میافزاید و سخن را مؤثرتر میکند. نماد و تمثیل در ادبیّات کلاسیک فارسی به ویژه ادب عرفانی، علاوه بر شعر در متون نثر رایج بوده است . نویسنده به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و ابزار کتابخانهای درصدد آن است تا جلوههای تشبیه و تمثیل دنیا در «مجلسآرا» مورد بررسی قرار دهد . مجلسآرا از متون تعلیمی و از نوع اخلاقی-روایی قرن یازدهم هجري است که محمّد محسن شیرازي در چهل حدیث و مجلس به رشتۀ تحریر درآورده است . این اثر بهعنوان یکی از آثار ادبی مهم، حاوی تصاویر و عباراتی است که با بهرهگیری از تشبیه و تمثیل، مفاهیم عرفانی و اخلاقی را به خواننده منتقل میکند. ابتدا به تعریف و توضیح تشبیه و تمثیل پرداخته شده و سپس مثالهایی از این نسخۀ خطی ارائه و تحلیل گردیده است. در بخش تحلیل، نحوۀ استفادۀ نویسنده از این ابزارهای ادبی برای توصیف دنیا و انتقال پیامهای اخلاقی مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین مقایسهای بین کاربرد تشبیه و تمثیل در این اثر انجام شده و تأثیر هر یک بر خواننده تحلیل شده است. در نهایت، نتایج نشان میدهد که تشبیه و تمثیل در «مجلسآرا» نقش بسزایی در تعمیق مفاهیم و ارتقاء کیفیّت ادبی اثر دارند و به مخاطب کمک میکنند تا به درک بهتری از موضوعات پیچیده و معنوی دست یابد. این مطالعه میتواند؛ زمینهساز تحقیقات بیشتر در زمینۀ ادبیّات کلاسیک و تحلیلهای ادبی مشابه باشد
