الگوی حکمرانی متعالی در نظام سلامت ایران: شناسایی و تحلیل ابعاد مؤثر
نویسندگان
1 گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
3 گروه مدیریت دولتی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
4 گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
https://doi.org/10.82411/jhm.2025.1216290چکیده
مقدمه: حکمرانی متعالی در نظام سلامت با تأکید بر ارزشها و اصول بنیادین، نقش متمایزی در ارتقای کیفیت و کارآمدی سیستم سلامت دارد. در همین راستا، این پژوهش با هدف شناسایی و طراحی الگوی حکمرانی متعالی در نظام سلامت ایران و تحلیل ابعاد مؤثر آن انجام شد. روش کار: این تحقیق به روش آمیخته انجام شده است؛ در بخش کیفی، رویکرد توسعهای و در بخش کمی، رویکرد کاربردی اتخاذ شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل مطالب منتشرشده در حوزه حکمرانی نظام سلامت از پایگاههای اطلاعاتی معتبر بود و جامعه آماری بخش کمی شامل کارکنان مراکز درمانی سازمان تأمین اجتماعی شمالغرب کشور بود که نمونهای 360 نفره از مدیریت درمان استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و اردبیل انتخاب شد. ابزار گردآوری دادهها در بخش کمی، پرسشنامه محققساخته با ابعاد استخراجشده از تکنیک فراترکیب بود. دادهها با استفاده از رویکرد فراترکیب و معادلات ساختاری و نرمافزارهای SMART PLS و MAXQDA تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که حکمرانی متعالی در نظام سلامت شامل 8 بعد اصلی است: تواناییهای تحلیلی و تصمیمگیری، عوامل ارتباطی، زیرساخت، اقدامات استراتژیک، فرهنگ، مشخصههای عمومی، عوامل سازمانی/مدیریتی و سیاستهای سازمانی. آزمون مدل در نمونه آماری بزرگتر نشان داد که ابعاد فرهنگ، عوامل ارتباطی و مشخصههای عمومی بیشترین همبستگی را با حکمرانی متعالی در نظام سلامت دارند. نتیجهگیری: یافتهها بیانگر آن است که برای تحقق حکمرانی متعالی در نظام سلامت، توجه همزمان و متوازن به تمامی ابعاد ضروری است و غفلت از هر یک میتواند دستیابی به اهداف و ایدهآلهای این نوع حکمرانی را با چالش مواجه کند. بنابراین، مدیران و سیاستگذاران سلامت باید با تمرکز ویژه بر دسترسی برابر به خدمات سلامت، شفافیت و پاسخگویی، و ارتقای اخلاقمداری، برنامهها و استراتژیهای کارآمدی برای تقویت حکمرانی متعالی طراحی و اجرا نمایند.
