شخصیّتهای تمثیلی در گلستان سعدی: بازتابی از فضایل و رذایل انسانی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران.
doi
چکیده
ادبیات تعلیمی فارسی، بهویژه گلستان سعدی، آکنده از حکایاتی است که در آنها شخصیّتهایی تمثیلی بهکار رفتهاند تا مفاهیم اخلاقی و انسانی بهصورتی غیرمستقیم و تأثیرگذار منتقل شوند. با وجود اهمیّت این مسئله، کمتر به تحلیل جامع این شخصیّتها پرداخته شده است. ضرورت تحقیق حاضر از آنجاست که شناخت این شخصیّتها میتواند درک عمیقتری از کارکرد تمثیل در اخلاقپردازی سعدی فراهم آورد و لایههای پنهان معنایی گلستان را روشنتر سازد. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل شخصیّتهای تمثیلی در گلستان با تکیه بر بازتاب فضایل و رذایل انسانی در قالبهای گوناگون رفتاری و گفتاری است. همچنین تلاش میشود نوع و عملکرد این شخصیّتها دستهبندی و معناشناسی گردد. بررسی پیشینة پژوهش نشان میدهد تاکنون پژوهشی با رویکردی منسجم و متمرکز بر این جنبه از گلستان سعدی صورت نگرفته است. روش تحقیق بهصورت کتابخانهای و مبتنی بر تحلیل متون کتب و مقالات مرتبط است که با رویکرد توصیفی - تحلیلی انجام میشود. نتایج نشان میدهد سعدی از طریق شخصیّتهای تمثیلی، آموزههای اخلاقی را در قالبی زنده، جذاب و ماندگار عرضه کرده و همچنین، این پژوهش به بررسی تأثیر این شخصیّتها بر تفکّر اخلاقی و تربیتی در ادبیات فارسی میپردازد و نشان میدهد که شخصیّتهای تمثیلی در این اثر نه تنها ابزاری برای داستانپردازی، بلکه وسیلهای برای تبیین فضایل و رذایل انسانی و نقد رفتارهای فردی و اجتماعی بودهاند.
