مروری نظام‌مند برعوامل مدرسه‌ای مؤثر بر کم‌پیشرفتی دانش‌آموزان تیزهوش

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان¬شناسی تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشیار، گروه روان¬شناسی مشاوره و تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 گروه علوم تربیتی/ دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی/ دانشگاه فردوسی مشهد

4 گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.71767/jinev.2025.1208027
چکیده

پژوهش حاضر از نوع پژوهش‌های توصیفی و به روش مرور سیستماتیک و با تحلیل و تخلیص پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه‌ی عوامل مدرسه‌ای مؤثر بر کم‌پیشرفتی دانش‌آموزان مدارس استعداد درخشان انجام‌شده است. در این پژوهش از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل پژوهش‌های دردسترس در این رابطه در بانک‌های اطلاعاتی رایانه‌ای موجود در ایران، از قبیل پایگاه علمی جهاد دانشگاهی (SID)، بانک اطلاعات نشریات کشور (مگیران)، پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز)، ایران داک و پرتال جامع علوم انسانی در بین سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۳ بوده است. بر اساس ملاک ورود و خروج برای پژوهش‌های اولیه تعداد 16 مقاله در این مطالعه مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که عوامل مدرسه‌ای متعددی از جمله ضعف مدیریت، ناکافی بودن تخصص و روش‌های تدریس معلمان، کمبود امکانات و تجهیزات مناسب، برنامه درسی نامتناسب، روابط سرد با همسالان، جو رقابتی و فشار روانی محیط مدرسه در کم‌پیشرفتی این دانش‌آموزان نقش دارند. این موانع علاوه بر کاهش انگیزه و خودباوری، موجب افت کیفیت آموزش و کاهش بهزیستی روانی دانش‌آموزان می‌شوند. بنابراین، اصلاح ساختارهای مدرسه‌ای و توجه جامع به نیازهای تحصیلی، روانی و اجتماعی دانش‌آموزان تیزهوش برای ارتقای عملکرد و سلامت آنان ضروری است.