تاثیر نانوذرات سیلیکون و روی بر شاخص برداشت، محتوای فنولی وفلاونوئیدی و اسیدهای چرب رازیانه تحت رژیم¬های مختلف آبیاری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران
2 دانشیار، گروه زراعت، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران
3 دانشیار، گروه زراعت، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران
4 استاد، گروه زیست شناسی، دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی، تهران، ایران
5 دانشیار، گروه زراعت، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران
doi
https://doi.org/10.71829/BIOLOGY-2026-1221375چکیده
تنش خشکی یکی از مهمترین عوامل محدودکننده رشد و عملکرد گیاهان دارویی از جمله رازیانه ( Foeniculum vulgare Mill.) است.این پژوهش با هدف بررسی اثر نانوذرات سیلیکون و روی بر شاخص برداشت، محتوای فنولی و فلاونوئیدی و ترکیب اسیدهای چرب دانه رازیانه تحت رژیمهای مختلف آبیاری انجام شد. آزمایش بهصورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ و ۱۴۰۰-۱۴۰۱ در مرکز تحقیقاتی گیاهان دارویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرقدس اجرا گردید. تیمارها شامل سه سطح آبیاری (۱۰۰، ۷۵ و ۵۰ درصد ظرفیت زراعی) و پنج سطح محلولپاشی (شاهد، ۱ و ۲ میلیمولار نانوذرات سیلیکون و ۱ و ۲ میلیمولار نانوذرات روی) بودند. نتایج نشان داد تنش خشکی تأثیر معنیداری بر شاخص برداشت داشت و کمترین مقدار در شرایط ۵۰ درصد ظرفیت زراعی مشاهده شد. کاربرد نانوذرات سیلیکون و روی سبب کاهش اثرات منفی خشکی بر شاخص برداشت شد.میزان فنول و فلاونوئید کل تحت تأثیر متقابل تنش خشکی و نانوذرات افزایش یافت و بیشترین مقدار در شرایط تنش متوسط (۷۵ درصد ظرفیت زراعی) مشاهده گردید. همچنین، تنش خشکی باعث افزایش اسیدهای چرب اشباع و چندغیراشباع (میرستیک، پالمتیک، لینولئیک و لینولنیک) و کاهش اسید اولئیک و اسیدهای چرب تکغیراشباع شد.کاربرد نانوذرات موجب بهبود ترکیب اسیدهای چرب از طریق افزایش اسید اولئیک گردید. بهطور کلی، نتایج نشان داد استفاده از نانوذرات سیلیکون و روی میتواند با بهبود شاخص برداشت، افزایش ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی و اصلاح ترکیب اسیدهای چرب، نقش مؤثری در کاهش اثرات منفی تنش خشکی و ارتقای کیفیت رازیانه ایفا کند.
