الگوی حسابداری ساختگی در شرایط محیطی ایران به روش نظریهپردازی زمینه بنیان
نویسندگان
1 استادیار،گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران(نویسنده مسئول ).
2 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 دانشیار،گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.30495/jma.2023.22415چکیده
حسابداری ساختگی با مهندسی اطلاعات و گزارشگری مالی مرتبط است، زیرا برای افشای اطلاعات مالی سعی میکند به گونهای عمل کند که بهتر از آنچه در حالت صادقانه بیان میشود، ظاهر شود. هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی مفهومی حسابداری ساختگی در شرایط محیطی ایران است. این پژوهش از لحاظ روششناسی جزو پژوهشهای کیفی با رویکرد مبتنی بر نظریهپردازی زمینه بنیان است، جامعه آماری شامل خبرگان صاحبنظر در زمینه مبانی نظری و عملی حسابداری ساختگی است که با توجه به هدف پژوهش، از روش نمونهگیری گلولهبرفی برای مصاحبه انتخاب شده است. پس از کسب نظر خبرگان از طریق 21 مصاحبه نیمه ساختاریافته طی سالهای 1399- 1400 الگوی مفهومی حسابداری ساختگی شامل شرایط علّی از جمله انگیزههای مالیاتی، بانکی، گزارشگری و فرهنگی؛ بستر و زمینه موضوع از جمله انگیزه های مدیران، اهداف و ویژگیهای شرکتها، خلاءهای قانونی، فشارهای محیطی؛ شرایط مداخلهگر از جمله نحوه نظارت و اجرا؛ راهبردها از جمله عوامل محیطی و راهبری، عوامل مرتبط با استفادهکنندگان، ایجاد فناوریهای بهروز، ارتقای کیفیت و اجرای مناسب قوانین؛ و همچنین پیامدهای آنها از جمله پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سازمانی ارائه شده است. نتایج پژوهش نشان داد با توجه به هدف تعیینشده، راهبری شرکتی و تقویت قوانین، میتواند انگیزههای مالیاتی، بانکی، گزارشگری و اخلاقی منجر به انحراف از واقعیتها را کاهش دهد. برای این منظور بایستی در دو بعد اجرا و نظارت، آموزشهای لازم به استفادهکنندگان و اجراکنندگان قوانین انتقال داده شود تا بتوان از پیامدهای نامطلوب آن، از جمله انتقال ناعادلانه ثروت جلوگیری کرد و منابع را در جهت منافع ملی حرکت داد.