الگوی اخلاق حرفهای حسابداران رسمی مبتنی بر تئوری انتظار - ارزش
نویسندگان
1 گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
2 استادیار گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
3 گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
doi
10.30486/FBRA.2026.1226639چکیده
باورهای شخصی و اخلاق حرفهای بر تصمیمگیری اثرگذارند و شناسایی آنها میتواند به تدوین مقرراتی کمک کند که انگیزه پایبندی اخلاقی را تقویت کند. لذا این پژوهش باهدف بررسی و گسترش مضامین مرتبط بااخلاق حرفهای حسابداران رسمی، از دیدگاه تئوری انتظار - ارزش و با بهرهگیری از فرایند تحلیل مضمون انجامشده است. این پژوهش ازنظر نوع نتیجه در زمره تحقیقات توسعهای و از نظر هدف، اکتشافی و کیفی است. اجرای آن با روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل ۱۵ نفر از خبرگان حسابداری و اعضای هیئتعلمی دانشگاه در سال ۱۴۰۳ بود که از نظر علمی و تجربی دارای تخصص لازم بودند. این افراد به شیوه نمونهگیری هدفمند و با رویکرد گلوله برفی انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته گردآوری شد و این روند تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. درنهایت، برای تحلیل دادهها از چارچوب 13 مرحلهای کاستره و کاستره (2021) و نرمافزار تحلیل کیفی انویوو 20 استفاده گردید. نتایج پژوهش بیانگر 6 مضمون فراگیر (اعتمادسازی در گزارشها و صورتهای مالی، رعایت استانداردهای رفتار حرفهای، کیفیت خدمات حسابداری، تخلفات شغلی، شهرت حرفهای، معضلات اخلاقی)، 21 مضمون سازمان دهنده و 82 مضمون پایه بود که در حرفه حسابرسی مؤثر هستند. سپس با استفاده از تحلیل دلفی، پایایی ابعاد شناسایی شده مورد تحلیل قرار گرفت. این پژوهش دیدگاههای ارزشمندی در خصوص التزام حسابداران رسمی به اخلاق حرفهای از منظر تئوری انتظار - ارزش ارائه میکند و به بررسی تعامل عمیق میان استانداردهای حرفهای، اخلاق فردی و شهرت حرفهای در حوزه حسابداری میپردازد.
