وضعیت مؤلفه‌های هویت دینی در کتب مطالعات اجتماعی دوره اول متوسطه

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان

doi
10.71522/jiem.2024.09271193824
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی محتوای کتب مطالعات اجتماعی دوره اول متوسطه براساس مؤلفه‌های هویت دینی بود که با روش تحلیل محتوای قیاسی انجام شد. ابزار پژوهش چک‌لیست هویت دینی با 106 مؤلفه، سه سطح شناختی، گرایشی و کنشی و شش حوزه‌ فردی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، زیبایی‌شناختی و زیستی و بدنی بود که روایی محتوایی آن توسط متخصصان انسان‌شناسی تربیتی، روان‌شناسی اسلامی و مطالعات برنامه درسی مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد، بیشترین میزان فراوانی و درصد، به ترتیب به مؤلفه‌‌ رفتاری، شناختی و عاطفی هویت دینی اختصاص دارد. بنابراین، به اصل تعادل به عنوان یکی از اصول حاکم بر طراحی برنامه‌های آموزشی و درسی و یکی از معیارهای مهم در انتخاب محتوا توجه نشده است. میزان توجه به حوزه اجتماعی 2/41 درصد، حوزه فردی 23/61 درصد، حوزه فرهنگی 56/13 درصد، حوزه اقتصادی 79/8 درصد، حوزه زیبایی‌شناختی 79/8 درصد و حوزه زیستی و بدنی 28/6 درصد بوده است. بنابراین، میزان توجه به مؤلفه‌های هویت دینی در حوزه‌های مختلف فردی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، زیبایی‌شناختی و زیستی و بدنی در کتاب «مطالعات اجتماعی» دوره اول متوسطه با توجه به محوریت دین اسلام در ایران، در سطح مطلوب و شایسته‌ای نیست و نیاز به برنامه‌ریزی و توجه بیشتری دارد. از تعداد 407 مؤلفه‌ هویت دینی موجود در کتاب «مطالعات اجتماعی» دوره متوسطه اول، 73/73 درصد مربوط به متن، 23/20درصد مربوط به تصاویر و 6 درصد مربوط به تمرین‌هاست