شایستگی‌های ‌حرفه‌ای مدیران مدارس استعدادهای خاص استان قم؛ موانع و راهکارهای توسعه آن

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 گروه مدیریت آموزشی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

doi
10.71522/jiem.2025.11021197182
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی شایستگی‌های‌حرفه‌ای مدیران مدارس استعدادهای خاص استان قم بود. روش مورد استفاده در این تحقیق، آمیخته (کیفی-کمّی) است. جامعه آماری در بخش کیفی، مدیران و معاونین آموزشی و دبیران مدارس استعدادهای خاص استان قم بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی، 8 نفر انتخاب شدند. بخش کیفی با استفاده از مصاحبه و تحلیل مضمون انجام شد. نتایج بخش کیفی نشان داد که عوامل اجتماعی، عوامل مرتبط با دانش‌آموزان، عوامل روانی و عوامل مرتبط با دانش و خلاقیت مدیران بر شایستگی حرفه‌‌ای مدیران مدارس استعدادهای خاص موثر هستند. چالش‌‌های مالی و امکانات، نداشتن استقلال مدیران، سیاست‌‌های نادرست، انتخاب نادرست مدیران، کمبود مدیران خبره، قوانین و مقررات و محدودیت‌‌ها و آسیب‌‌های محیطی ازجمله موانع بوده، و در نهایت، معلمان و کارکنان توانمند، آزادی عمل داشتن مدیران، تبادل نظر و مشاوره، انتخاب صحیح مدیران، آموزش و برنامه‌‌ریزی و سیاستگذاری مناسب از راهکارهای مربوطه می‌‌باشند. جامعه آماری در بخش کمّی، دبیران و مدیران مدارس استعدادهای خاص استان قم بودند که با روش نمونه‌‌گیری تصادفی به کمک فرمول کوکران، تعداد 201 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. از این میان، 190 پرسشنامه قابل قبول تحلیل شد. تجزیه و تحلیل داده‌‌ها در بخش کمّی با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و نرم‌‌افزار SPSS انجام شد. نتایج بخش کمّی نشان داد که دو عامل ارتباطی و شناختی، عامل‌‌های اصلی موثر بر شایستگی حرفه‌‌ای مدیران مدارس استعدادهای خاص هستند. همچنین در موانع توسعه شایستگی حرفه‌‌ای مدیران مدارس استعدادهای خاص، سه عامل انگیزشی، کمبودها و محیطی، و در بخش راهکارهای مربوطه، دو عامل شکوفایی و دانشی به‌عنوان عامل‌‌های اصلی شناسایی شد.