تبیین جامعه شناختی تعیین کنندگان اثرگذار برهنجارمندي شهروندي

نویسندگان

1 استاديار گروه جامعه‏ شناسي دانشگاه پيام نور

2 استاديار گروه جامعه‏ شناسي دانشگاه پيام نور

3 استادیار گروه حقوق دانشگاه پيام نور، تهران، ایران

doi
چکیده

زمينه و هدف: هنجارمندي شهروندي يک مکانيزم اجتماعي است که به مثابه عامليت و تعهد هنجاري حول محور حقوق شهروندي، مشارکت شهروندي و مسئوليت­پذيري شهرمندي عمل مي­نمايد. ­هدف پژوهش حاضر تحليل سازه­هاي اجتماعي و فرهنگي اثرگذار بر هنجارمندي شهروندي در بين شهروندان بروجرد مي­باشد. روش: به لحاظ روش­شناسي، اين پژوهش مبتني بر استراتژي قياسي، روش کمي، تکنيک پيمايش و ابزار پرسشنامه است. جامعه مورد مطالعه شهروندان 15 سال به بالا شهر بروجرد و حجم نمونه 384 نفر مي­باشد. يافته­ها: نتايج پژوهش نشان مي­دهد رابطه همبستگي مثبت و معناداري بين متغيرهاي مستقل مصرف رسانه­اي، ساخت خانواده، انزواي اجتماعي، اعتماد اجتمادي و سبک زندگي با هنجارمندي شهروندي وجود دارد، ولي بين طبقه اجتماعي و اقتصادي و هنجارمندي شهروندي رابطه  همبستگي معناداري وجود ندارد. همچنين نتايج  بيانگر رابطه همبستگي منفي و معناداري بين انزواي اجتماعي و هنجارمندي شهروندي مي­باشد.همچنين ضريب همبستگي چندگانه پنج  متغير باقيمانده در تحليل رگرسيون با متغير وابسته  نيز 430/0 درصد مي باشد كه به معناي  اين است که 430/0 درصد از واريانس هنجارمندي شهروندي به عنوان متغير وابسته با متغيرهاي مستقل مصرف رسانه­اي، سبک زندگي، ساخت خانواده، انزواي اجتماعي و اعتماد اجتماعي تبيين و پيش­بيني مي­شود و درصد باقيمانده به وسيله متغيرهاي ديگري تبيين مي­شوند. با توجه به ضرايب رگرسيون هر يك از متغيرهاي معادله رگرسيون كه از ضرايب استاندارد شده (بتا) بوده و قابليت مقايسه را دارند به ترتيب متغيرهاي مصرف رسانه­اي، سبک زندگي، ساخت خانواده، انزواي اجتماعي و اعتماد اجتماعي بيشترين تأثيرگذاري را درتبيين واريانس هنجارمندي شهروندي را دارند. نتيجه­گيري: با اتکا به نتايج پژوهش مي­توان گفت هنجارمندي شهروندي از سويي تحت تأثير سازه­هاي اجتماعي و فرهنگي ساخت و سامان مي­يابد و از سوي ديگر خود نيز در سازمان و ساخت­دهي به سازه­هاي اجتماعي و فرهنگي اثر گذار و ساخت­دهنده مي­باشد. در واقع هنجارمندي شهروندي ازسازه­هاي مهم جامعه­شناختي به شمار مي­آيد  که به مثابه تعادل، توازن، هماهنگي و هم­افزايي بين حقوق و مسئوليت­هاي شهروندي عمل مي­نمايد و در اين بين نقش ساخت خانواده تعاملي، مشارکتي و گفتگويي، همچنين رسانه­هاي مسئوليت مدار و ديگر سازه­هاي مهم جامعه­شناختي از قيبيل سبک زندگي و اعتماد اجتماعي در نهادينه شدن هنجارهاي شهروندي و هنجارمندي شهروندي بسيار مهم و رهگشا خواهد بود.