تحلیل جامعه‌شناختی رابطه پزشک و بیمار: یک مرور نظام‌مند با تأکید بر زمینه‌های تاریخی و نظری

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، دانشکده علوم انسانی ،واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار جامعه شناسی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

پزشکی مدرن به عنوان یک علم سازمان‌یافته و مبتنی بر روش‌های تجربی و علمی، محصول تحولات چندین قرن است که ریشه در دانش پزشکی یونان باستان و سپس پیشرفت‌های دوران اسلامی و رنسانس دارد. در دوران قرون وسطی، با وجود رکود علمی در غرب، دانشمندان مسلمان و ایرانیان با ترجمه و گسترش آثار بقراط، گالن و دیگر پزشکان یونانی، پایه‌های پزشکی را حفظ و توسعه دادند؛ از جمله ابن سینا که کتاب «قانون در پزشکی» او یکی از مراجع مهم پزشکی تاریخی است. با آغاز رنسانس و کشف‌های علمی مانند گردش خون توسط ویلیام هاروی و مشاهده میکروب‌ها توسط آنتونی وان لوونهوک، پزشکی به سمت علمی‌تر شدن و استفاده از روش‌های آزمایشگاهی و تشریحی حرکت کرد. در قرن نوزدهم، پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه جراحی، بیهوشی، آسپتیک و اپیدمیولوژی رخ داد که پزشکی را به شکل امروزی آن نزدیک کرد. پزشکی مدرن نتیجه فرآیندی چندلایه است که نه تنها از نفوذ دانش و فناوری غربی بلکه از اصلاحات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیز تأثیر پذیرفته است. بیماری‌های همه‌گیر و نیازهای اجتماعی در ایران و جهان، زمینه‌ساز پذیرش و توسعه این علم نوین شدند و نقش پزشکان و نهادهای پزشکی در جامعه به طور چشمگیری افزایش یافت این روند تحول پزشکی از طبابت سنتی به پزشکی مبتنی بر دانش علمی و فناوری، مسیر پیشرفت و بهبود سلامت بشر را هموار کرده است.