فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده خانواده سوف‌ماهیان یکی از متنوع‌ترین خانواده‌های ماهیان آب شیرین محسوب می‌شود. تجزیه و تحلیل‌های سیستماتیک قبلی که جنس‌ها و گونه‌های مختلف خانواده سوف‌ماهیان را مورد بررسی قرار می‌دادند بیش‌تر بر پایه خصوصیات ظاهری متکی بوده‌اند. اما امروزه از داده‌های مولکولی به‌طور گسترده‌ای برای این منظور استفاده می‌شود. هدف از این بررسی تعیین روابط فیلوژنی و خویشاوندی 3 گونه از سوف‌ماهیان دریای خزر شامل: سوف سفید (Sander lucioperca)، سوف حاجی‌طرخان (Perca fluviatilis) و سوف دریایی (Sander marinum) با توالی‌یابی ژن 12s rRNAمیتوکندریایی می‌باشد. به این منظور، تعداد 3 عدد نمونه بالغ از هر یک از گونه‌های سوف سفید و سوف حاجی‌طرخان از تالاب انزلی و 3 عدد نمونه بالغ سوف دریایی از دریای خزر جمع‌آوری گردید. از هر ماهی حدود 2 گرم از بافت نرم باله پشتی جدا و در الکل 96 درصد نگهداری گردید. DNA ژنومی هر یک از نمونه‌ها استخراج و واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) برای DNA نمونه‌های موردنظر با استفاده از یک جفت آغازگر ژن12s rRNA میتوکندریایی انجام گرفت. پس از الکتروفورز، محصول PCR همراه با پرایمرهای موردنظر برای توالی‌یابی به شرکت ژن فناوران فرستاده شد. برای تمایز ژنتیکی و بررسی روابط فیلوژنی توالی‌های ژن12s rRNA میتوکندریایی نمونه‌های ماهیان ذکر شده از نرم‌افزار Mega4 استفاده گردید. نتایج این بررسی نشان داد که نمونه‌های سوف سفید و سوف دریایی هر دو در یک کلاستر قرار گرفته‌اند و فاصله تکاملی نمونه‌های این 2 گونه بسیار کم است. نمونه‌های ماهی سوف حاجی‌طرخان نیز با دارا بودن فاصله ژنتیکی قدری بیش‌تر، بر روی کلاستر مجزایی قرار دارند. از سوی دیگر تمامی این سه گونه با فاصله تکاملی زیاد از گونه کپور معمولی قرار گرفته‌اند که این امر می‌تواند تأییدکننده وجود جد مشترک برای این 3 گونه و به‌عبارت دیگر قرار داشتن آن‌ها در یک خانواده مشترک باشد. از این‌رو نتایج این بررسی نشان داد که استفاده از روش توالی‌یابی ژن 12s rRNA روشی مناسب و قابل اعتماد در تمایز گونه‌های سوف‌ماهیان دریای خزر است.