مدل ساختاری پیش¬بینی رفتارهای خودآسیب¬رسان و افکار خودکشی بر اساس طرحواره¬های سازش¬نایافتۀ اولیه: نقش واسطه¬ای نظم¬جویی شناختی هیجانی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روان شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج ، ایران

2 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.گروه مشاوره.دانشگاه آزاد اسلامی.واحد مرودشت.مرودشت.ایران

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

4 استادیار، گروه روان شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
چکیده

هدف این پژوهش پیش‌بینی رفتارهای خودآسیب‌رسان و افکار خودکشی بر اساس طرحواره‌های سازش‌نایافتۀ اولیه با نقش واسطه‌ای نظم‌جویی شناختی هیجان در نوجوانان بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری و جامعۀ آماری دانش‌آموزان دختر دورۀ دوم متوسطه ناحیه دو استان البرز در سال تحصیلی 1405-1404 بود. 482 نفر با روش نمونه‌برداری در دسترس انتخاب شدند و به سیاهۀ آسیب به خود (سانسون، ویدرمن و سانسون، 1998)، مقیاس افکار خودکشی بک (1979)، پرسشنامۀ نظم‌جویی شناختی هیجان (گرانفسکی، 2001) و پرسشنامۀ طرحواره‌های سازش‌نایافتۀ اولیه یانگ (1998) پاسخ دادند. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. هم‌چنین طرحواره‌های سازش‌نایافتۀ اولیه به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق راهبردهای سازش‌یافته و سازش‌نایافتۀه نظم‌جویی شناختی هیجان، رفتارهای خودآسیب‌رسان و افکار خودکشی را پیش‌بینی کردند. نتایج بوت‌استراپ نیز معناداری اثرات غیرمستقیم طرحواره‌های سازش‌نایافته بر رفتارهای خودآسیب‌رسان و افکار خودکشی از طریق نظم‌جویی شناختی هیجان را تأیید کرد. به‎‌طور کلی، یافته‌ها نشان می‌دهد طرحواره‌های سازش‌نایافتۀ اولیه و نحوۀ نظم‌جویی شناختی هیجان نقش مهمی در تبیین رفتارهای خودآسیب‌رسان و افکار خودکشی در نوجوانان دارند و توجه به این متغیرها می‌تواند در طراحی برنامه‌های پیشگیری و مداخلات روان‌شناختی برای نوجوانان مؤثر باشد.