آینده‌پژوهی خطرات سیلاب شهری در منطقه شهری اهواز با استفاده از روش AHP و MIC MAC

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر

2 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر

3 دانشیار دانشکده علوم پایه، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر

4 جغرافیاو برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران

doi
چکیده

هر ساله سیلاب‌ها، خسارت‌های مالی و جانی فراوانی در سرتاسر دنیا بر جای می‌گذارد. همین مسئله باعث می‌گردد، اهمیت موضوع کنترل سیلاب و کاهش خسارت‌های ناشی از آن، نمایان شود. موقعیت جغرافیایی شهرهای ایران، بیانگر این امر است که باتوجه‌به قرارگیری شهرها در مسیر حوضه های آبریز مختلف، پیش‌بینی‌های لازم برای سیلاب ضروری است و می‌بایست شهرسازان، زمین‌شناسان و جغرافی‌دانان به بررسی دقیق علل چنین بلایایی در مناطق شهری پرداخته و راهکارهای لازم را برای کاهش آثار آن پیش‌بینی نمود. در تحقیق حاضر ‌به تحلیل مؤلفه­ها و آینده پژوهی خطرات سیلاب در کلان‌شهر اهواز پرداخته شده است. روش تحقیق بر اساس هدف کاربردی، به لحاظ ماهیت به‌صورت آمیخته (کمی و کیفی) و از نظر شیوه تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به‌صورت توصیفی – تحلیلی بوده است. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل تصمیم‌گیری AHP و نرم‌افزار معادلات ساختاری تفسیری MicMac و جهت ترسیم نقشه‌ها از سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) بهره گرفته شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که نقشه آسیب‌پذیری کلان‌شهر اهواز در برابر سیلاب به 5 طبقه آسیب‌پذیری خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد دسته‌بندی شد. بیشترین پهنه‌های آسیب‌پذیری سیل مربوط به مناطق شهری 2، 3، 4، 6، 7 و 8 هستند. نتایج تحلیل ساختاری میک‌مک نیز نشان می‌دهد که در صورت بروز سیلاب در شهر اهواز بیشترین زیان و خسارت به ترتیب متصور عوامل اقتصادی – کالبدی (رتبه اول)، عوامل محیطی (رتبه دوم) و عوامل اجتماعی (رتبه سوم) است.