ترسیم سناریوهای فرا روی شبکه ملی اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در افق 1407 با تأکید بر پیامدهای امنیتی

نویسندگان

1 دانشیار گروه آینده‌پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد اجا، تهران، ایران؛

2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران؛

3 استادیار گروه آینده‌پژوهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران؛

4 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران (نویسنده مسئول)؛

doi
10.22034/mr.2023.5676.5357
چکیده

شبکه ملی اطلاعات به‌عنوان راهبردی اساسی در فضای سایبر می‌تواند در اعمال حاکمیت کشور و ارائه خدمات در این بستر، تأثیر قابل‌توجهی بر امنیت ملی داشته باشد که راه‌اندازی این شبکه با سناریوهای مختلفی مواجه خواهد بود. ازاین‌رو پژوهش به‌دنبال ترسیم این سناریوها با تأکید بر پیامدهای امنیتی مستتر در هرکدام از آنها است که با هدف کاربردی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی‌ـ‌اکتشافی و بـرپایـه رویکـرد کیفی انجام ‌شده و در پی گردآوری داده‌ها به‌منظور مفهوم‌سازی و ارائه تحلیل‌های تجویزی است. جامعه مورد مطالعه پژوهش 20 نفر از اساتید دانشگاه‌های تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی و برخی مدیران دولتی شاغل در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مرکز ملی فضای مجازی، سازمان برنامه‌وبودجه و سازمان فناوری اطلاعات کشور هستند. شیوه گردآوری اطلاعات و روش تجزیه‌وتحلیل به‌صورت بررسی کتابخانه‌ای علمی و تخصصی و بهره‌گیری از روش‌های ذهن‌انگیزی و نشست‌های هم‌اندیشی بوده است. روش اصلی تجزیه‌وتحلیل پژوهش برپایه سناریوپردازی و الگوی شبکه جهانی کسب‌وکار است. با استفاده از روش مذکور 15 کنشگر، 92 پیشران و چهار عدم قطعیت شناسایی شد که از برهم‌کنش عدم قطعیت‌ها 16 حالت شناسایی و درنهایت با تأیید خبرگان پنج سناریو باورپذیر ترسیم شد. سناریوهای باورپذیر به‌ نام‌های «خانه امن و هوشمند»، «اسیری و آوارگی»، «کورسوی امید»، «پادشاهی تاریک» و «استمرار دوگانگی» ترسیم شد. این سناریوها می‌تواند مبنایی برای پیش‌نگری درباره پیامدهای امنیتی فراروی شبکه ملی اطلاعات و پیش‌آزمون سیاست‌های کلی نظام در این حوزه قرار گیرد.