اعطای اختیار خروج به بیمهشدگان صندوق بازنشستگی سازمان تأمین اجتماعی ایران و تأثیر آن بر پایداری صندوق
نویسندگان
doi
چکیده
صندوقهای بازنشستگی جمعی در صورت مشارکت همگانی مزیتهای فراوانی از جمله مخزن ریسک بزرگتر و امکان توزیع ریسک بینفردی و بیننسلی و همچنین صرفههای ناشی از مقیاس و هزینههای اداری کمتر را به همراه دارند. اما دهههاست که این مهم با مشارکت اجباری تحقق یافته در حالیکه این شکل سنتی اجباری دیگر تناسبی با آینده کار ندارد. در این راستا، بسیاری از کشورها سیاستی ترکیبی از اجبار و اختیار به شکل طرحهای ثبتنام خودکار و سپس اعطای اختیار خروج را بهکار گرفته و به نظر موفق بودهاند. اما بکارگیری این طرحها به این معنی است که پایداری مالی دیگر وابسته به انگیزههای افراد برای مشارکت یا خروج خواهد بود. این مقاله با فرض اینکه به بیمهشدگان سازمان تأمین اجتماعی یکبار و در یک زمان معین فرصت خروج داده شود تلاش میکند تا انگیزههای افراد برای خروج از این صندوق را مورد بررسی قرار دهد. برای این منظور نیز از روش قیمتگذاری اختیارات استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان میدهند که افراد در حال حاضر حاضرند حتی تا 60 درصد کسری تعهدات بلندمدت را بپذیرند تا از دیگر مزیتهای آن از جمله درآمد سرمایهگذاری اندوخته پیشینیان یا توزیع ریسک بینفردی و بیننسلی منتفع شوند. همچنین مشاهده شد که افزایش نرخ اندوخته، کاهش تعهدات، افزایش داراییها و افزایش نرخ بازده سرمایهگذاریها موجبات تشویق به مشارکت و کاهش انگیزه خروج را فراهم میکنند. کاهش نرخ تعلقپذیری که در حال حاضر بسیار بالاست، افزایش نرخ حقبیمه، افزایش سن بازنشستگی، افزایش سرعت تعدیل و جبران کسری نیز چون به ضرر بیمه-شدگان است اثر مستقیم منفی بر انگیزه مشارکت داشته و خروج را تحریک میکنند، اما باید توجه داشت که این عوامل در نهایت موجب کاهش تعهدات و افزایش نرخ اندوخته خواهند شد و از آن طریق با کاهش انگیزه خروج به پایداری طرح کمک خواهند کرد.