فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با رویکردی جامعه‌شناختی به بازنمایی کار و کارگر در سینمای ایران در دو مقطع زمانی دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۹۰ می‌پردازد. بر پایه مفهوم بازنمایی در مطالعات فرهنگی، پژوهش حاضر به دنبال آن است که فراتر از بازتاب صرف واقعیت، نحوه رمزگذاری و دلالت‌های معنایی مرتبط با مفهوم کار، مناسبات کارگری و سوژه‌های کارگر در سینمای ایران را تحلیل کند. مقاله با روش تحلیل مضمون و انتخاب هدفمند فیلم‌های شاخص هر دهه، به استخراج الگوهای روایی، تصویری و گفتمانی در بازنمایی کارگران می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در دهه ۱۳۶۰، کارگران در قالب سوژه‌های عدالت‌خواه، معترض و کنشگر بازنمایی می‌شوند؛ بازنمایی‌ها غالباً دارای دوگانه‌های ارزشی کارگر/کارفرما و قانون ظالم/انقلاب عادل هستند. در مقابل، در دهه ۱۳۹۰ شاهد فردگرایی، بی‌ثباتی شغلی، طرد نهادی، جرم‌انگاری و بی‌افقی در بازنمایی کارگران هستیم؛ کارگر نه سوژه‌ای سیاسی بلکه فردی منزوی و درگیر مسائل معیشتی بازنمایی می‌شود. این تغییرات بازتابی از تحولات ساختاری در روابط کار، نولیبرالی شدن سیاست‌ها و تغییر گفتمان حاکم در جامعه است. مقاله نشان می‌دهد که سینما تنها بازتابنده واقعیت اجتماعی نیست، بلکه نقش فعالی در ساخت و تثبیت گفتمان‌های مسلط دارد. تحلیل تطبیقی این بازنمایی‌ها، امکان فهم عمیق‌تری از تحولات گفتمانی پیرامون کار در ایران معاصر را فراهم می‌سازد و به شناخت نقش سینما در بازتولید نظم اجتماعی کمک می‌کند.