طراحی مدل حکمرانی مشارکتی محیط زیست در کشور ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت قراردادهای بین المللی نفت و گاز، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران (نویسنده مسئول)؛
3 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران؛
4 دانشیار گروه عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران؛
doi
10.22034/mr.2023.5659.5343چکیده
حکمرانی مشارکتی محیط زیست از موارد نوظهور در کشور است که ابعاد و نحوه پیادهسازی آن با رویکرد مشارکت عمومی-اقتصادی میتواند بسیار راهگشا باشد. یکی از جنبههای سیاستهای انرژی و زیستمحیطی تأثیرگذار بر زندگی مردم، تعهدات بینالمللی و نیز بر وجهه بینالمللی کشور، تحدید انتشار گازهای گلخانهای است. سابقه کنوانسیونهای بینالمللی در حوزه کاهش انتشار نشان از عدم عملکرد مناسب این کنوانسیونها صرفاً با تکیه بر تعهدات دولتها دارد. موفقترین مکانیسمهای کاهش انتشار نیز مکانیسمهای مشارکتی-اقتصادی است. مشارکت مردم بهطور مستقیم در کاهش انتشار بخش خانگی و بهصورت غیرمستقیم با فرهنگسازی شکل گرفته برای افراد و گروههای جامعه در همه ابعاد و نیز مشارکت آنها در کاهش انتشار بخش صنعتی با محرکهای مشارکتی-اقتصادی نظیر تجارت انتشار کربن میتواند به بهبود عملکرد سیاستهای کاهش انتشار بینجامد. این مقاله مدلی برمبنای پژوهشهای گذشته در حوزههای دیگر برای حکمرانی مشارکتی محیط زیست از طریق ابزار تجارت انتشار و مشخصاً پیشنهاد انتشار اوراق کربن ارائه و بسط داده است. بهطوریکه ابتدا به بررسی زمینههای مشارکت، محرکها و مشکلات، نحوه طراحی نهاد تنظیمگر و شرایط رهبری تسهیلگر و سپس به طراحی فرایند مشارکت پرداخته و در پایان نتایج مورد انتظار این مشارکت را بررسی و در قالب مدل پیشنهادی تجمیع کرده است. مدل فوق و ابزار پیشنهادی آن میتواند برای سیاستگذاران حوزه انرژی و محیط زیست در زمینه تصمیمسازی و طراحی برنامههای اجرایی مشارکتی باکیفیت در کشور مثمر ثمر باشد.