فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

همه‌گیری کوید-19 با اثرات متعدد بهداشتی، اجتماعی و اقتصادی جامعه بشری را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. تأثیر آن بر تجارت بین‌الملل بسیار زیاد بوده؛ به گونه‌ای که سازمان تجارت جهانی بیان می‌کند که "همه‌گیری کوید-19 نشان‌دهنده یک اختلال بی سابقه در اقتصاد جهانی و تجارت جهانی است، زیرا تولید و مصرف در سراسر جهان کاهش یافته است". بنابراین گسترش همه‌گیری کوید-19 موجب تغییرات قابل توجهی در حجم و ساختار تجارت بین کشورها گردیده که ارزیابی و بررسی کمی این تغییرات حائز اهمیت است. از این‌رو در این مقاله  به بررسی روابط تجاری بین ایران و سایر کشورها در شبکه تجارت جهانی قبل و پس از همه‌گیری کوید-19 پرداخته شده است. در این راستا، با استفاده از داده‌های 149 کشور طی دو سال 2018 و 2020 و به کار گیری روش شبکه و استفاده از الگوریتم کشف اجتماع لیدن، اجتماعات تجاری شناسایی و سپس با استفاده از شاخص‌های مرکزیت و تراکم موقعیت و جایگاه کشور در اجتماع تجاری آسیا-آفریقا بررسی شده است. با مقایسه‌ی ساختار شبکه‌ی تجارت طی دو سال 2018 و 2020 نتایج نشان می‌دهد با همه‌گیری کوید-19 ساختار روابط تجاری و موقعیت اکثر کشورها  به ویژه کشور ایران به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است؛ به گونه‌ای که شاخص‌های مرکزیت قدرت، نزدیکی، بردار ویژه و شاخص تراکم در سال 2020 در مقایسه با سال 2018 کاهش یافته است که بیانگر کاهش سهم تجارت، تنزل اهمیت و جایگاه کشورها به ویژه کشور ایران است.