بنیادهای نظریه تکینگی فناوری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی (نویسنده مسئول)، تهران، ایران

2 دانشیار گروه آموزشی مطالعات ارتباطی دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22034/bmsp.2024.445692.1990
چکیده

توسعۀ فناوری هوش مصنوعی از میانۀ قرن بیستم، همواره با دیدگاه‌های خوش‌بینانه و بدبینانه‌ای همراه بوده است. یکی از این دیدگاه‌های مهم، نظریۀ تکینگی فناوری است که در این پژوهش با هدف شناخت ماهیت، منطق و پیامدهای وقوع، به روش توصیفی ـ تحلیلی با تکیۀ بر پارادایم تفسیری، موردمطالعه قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ماهیت این نظریه مبتنی‌بر آینده‌پژوهی فناوری هوش مصنوعی و منطق آن برآمده از برهان رشد تصاعدی قدرت پردازنده‌های رایانه‌ای است که بیان می‌کند، هوش مصنوعی می‌تواند در یک چرخۀ خودمونتاژی، به هوشی فراتر از هوشی که انسان‌ها توسعه داده‌اند، دست یابد و به نقطه‌ای بدون بازگشت برسد. نقطۀ امگا در این نظریه، هشدار می‌دهد که ابرهوش مصنوعی، می‌تواند ربات‌هایی با ویژگی‌های انسانی توسعه دهد که می‌توانند با سلطۀ بر زمین، سبب انقراض انسان‌ها شوند. هوش مصنوعی و آیندۀ انسان‌ها، سبب نگرانی‌های جدی اندیشمندان و فناوران برجستۀ جهانی در سال ۲۰۲۳ شد؛ تا جایی که در بیانیه‌ای هشدارآمیز، خواستار قرارگرفتن کاهش خطر انقراض بشریت در اثر توسعۀ هوش مصنوعی در کنار سایر خطرات جدی جهانی همچون بیماری‌های همه‌گیر و جنگ هسته‌ای شدند. نگرانی‌های سیاست‌مداران جهان نیز منجر به برگزاری نخستین اجلاس جهانی ایمنی هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۳ در انگلستان شد که در بیانیۀ پایانی، خواستار گسترش نظارت بر توسعۀ مسئولانۀ هوش مصنوعی شدند. این تحقیق، به‌منظور پیشگیری از خطرات روزافزون هوش مصنوعی برای آیندۀ انسان‌ها، راهبردهای بهبود همکاری در سراسر جهان و گروه‌های ذی‌نفع، توسعۀ نظام‌های ارزشی و تغییر اولویت‌های اقتصادی، سیاسی و آموزشی و اولویت‌دادن به انسان‌ها را پیشنهاد می‌کند.