واکاوی اهداف مشارکت عمومی - خصوصی در زمینه بناهای تاریخی شهری ( یک مطالعه چند موردی)
نویسندگان
1 دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران؛
2 استادیار، گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)؛
3 استادیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده گردشگری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران؛
doi
10.22034/mr.2022.5487.5226چکیده
یکی از منابع اصلی موجود در شهرهای مختلف کشور که میتواند به پویایی اقتصاد شهرها کمک شایانی کند، بناهای تاریخی است. بناهایی که متولی اصلی حفاظت و بهرهبرداری از آنها، بخش عمومی است درحالیکه این بخش غالباً از منابع مالی و تخصصی کافی بدینمنظور برخوردار نیست. ازاینرو، در سالهای اخیر مشارکتهای عمومی ـ خصوصی بهمنظور حفظ، احیا و بهرهبرداری از بناهای تاریخی به تبع الگوهای خارج از کشور شکل گرفت؛ اما هنوز انگیزهها و رویکردهای هریک از طرفین برای ورود به اینگونه مشارکتها مشخص نیست. این پژوهش در پی آن است تا با بررسی تجارب چهار مورد از این بناها در شهرهای مختلف کشور، هدف هریک از طرفین را مشخص کند. این موضوع میتواند به اتخاذ سیاستگذاریها و رویکردهای هریک از طرفهای عمومی ـ خصوصی در قراردادهای مشارکتی بعدی منجر شود. بدینمنظور، با روش مطالعه موردی از بررسی اسناد، مشاهدات و انجام مصاحبه، دادهها گردآوری شد. در این میان، با 27 نفر که بهصورت هدفمند انتخاب شده بودند مصاحبه و خروجی آنها با استفاده از نرمافزار Maxqda10، مورد تحلیل قرار گرفت. همچنین برای بررسی مطالعات پیشین- بهعنوان تجارب بیرونی- از مرور سیستماتیک استفاده شد ازاینرو 4۰ مقاله انتخاب و متن آنها با استفاده از روش تحلیل مضمون و نرمافزار Maxqda10، تحلیل شد. نتایج نشان میدهد که بخش عمومی از این مشارکتها در پی تأمین هزینههای مرمت و حفاظت، تأمین زیرساخت گردشگری، الگوسازی برای بخش خصوصی، حفظ بنا، باز زندهسازی بافت تاریخی، هویتبخشی، انتفاع اقتصادی و اشتغالزایی است. درحالیکه بخش خصوصی پرستیژ اجتماعی، شروع سرمایهگذاری در گردشگری، افزایش سرمایه اجتماعی، ایجاد مقصد گردشگری، انتفاع مالی، علایق شخصی و ارائه مهماننوازی ایرانی را مدنظر دارد. با توجه به تمایل بخش عمومی برای حفظ بناهای تاریخی بهعنوان سرمایه ملی و تلاش بخش خصوصی برای تأمین منافع عمومی در اینگونه مشارکتها، دو راهکار کلیدی باید مدنظر قرار گیرد: رعایت استانداردهای حفاظتی ـ مرمتی ازسوی بخش خصوصی و راهاندازی صندوق حمایتی سرمایهگذاری ازسوی بخش عمومی.
