واکاوی ابعاد معرفتی روزنامه‌نگاری دیجیتال

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات پژوهشکده ارتباطات (نویسنده مسئول)، تهران، ایران

doi
10.22034/bmsp.2024.454526.2017
چکیده

این پژوهش بر پیامدهای خاص فناوری دیجیتال بر معرفت‌شناسی روزنامه‌نگاری متمرکز است. یکی از پیامدهای آن، افزایش تولید و توزیع اخبار جعلی است که فرایند آگاه‌سازی و اعتماد عمومی را به‌شدت تحت‌الشعاع قرار داده و آسیب‌های فراوانی به پایه‌های حکمرانی و دموکراسی وارد کرده است. برای مواجهۀ مناسب با این مسئله، تکیه بر ابعاد جدید معرفتی روزنامه‌نگاری ضروری است. هدف از این تحقیق، شناخت ابعاد معرفتی روزنامه‌نگاری دیجیتال است. به همین منظور، از روش فراترکیب بر روی کلیۀ تحقیقات انجام‌شده در بازۀ زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ استفاده شد. در پایان، در قالب چهار مقولۀ "پیام"، "وسیله"، "مخاطب" و "فضا"، مؤلفه‌های داده به‌عنوان یک فرم دانش؛ بحران اخبار جعلی، دانش شبکه‌ای، روزنامه‌نگاری دیجیتال به‌عنوان علم چندرشته‌ای؛ خبرنویسی زنده، روزنامه‌نگاری موبایلی به‌عنوان یک فرم دانش؛ تجمیع خبری به‌عنوان یک شیوۀ معرفت‌شناختی؛ شیوه‌های خبری الگوریتمی، رسانۀ اجتماعی به‌عنوان یک پلتفرم خبری؛ جریان خبری شتابان، هنجارهای راستی‌آزمایی، مشارکت، کامنت‌های کاربران، اقتدار کاربر، عصر پساحقیقت و روزنامه‌نگاری مستقل از زمان تحت عنوان "ابعاد معرفتی روزنامه‌نگاری دیجیتال" شناسایی شدند که می‌توان آن‌ها را پیامدهای فناوری دیجیتال بر معرفت‌شناسی روزنامه‌نگاری به‌شمار آورد.