شناسایی و ارائۀ مدل عوامل خودسانسوری شهروندان تهرانی در شبکۀ اجتماعی اینستاگرام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات تهران ، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مطالعات زنان و خانواده، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (نویسنده مسئول)، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

doi
10.22034/bmsp.2024.454569.2018
چکیده

این پژوهش به شناسایی و ارائۀ مدل عوامل خودسانسوری شهروندان تهرانی در شبکۀ اجتماعی اینستاگرام با تأکید بر رویکردهای ارتباطی، فرهنگی و حقوقی می‌پردازد. روش پژوهش، آمیختۀ اکتشافی و روش نمونه‌گیری در بخش کیفی، هدفمند و در بخش کمی، خوشه‌ای چندمرحله‌ای است. جامعۀ آماری در بخش کیفی شامل ۱۱ نفر و در بخش کمی شامل ۳۸۴ نفر بود. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمی، پرسشنامۀ محقق‌ساخته است. برای بررسی نرمال‎بودن توزیع داده‌ها از آزمون کولموگروف ـ اسمیرنوف، برای سنجش تأثیر هریک از عوامل از آزمون تی تک‌نمونه‌ای و برای تحلیل روابط بین متغیرها از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد.نتایج نشان داد که میان عوامل ارتباطی خودسانسوری شهروندان تهرانی ـ شامل مؤلفه‌های ارتباطات تعاملی (ارتباطات بین‌فردی، گروهی و جمعی) و قدرت پیوند (جامعۀ آشنا و ناآشنا، تعامل با افراد مبتلا به افسردگی، اختلال شخصیت اسکیزوئید و اسکیزوفرنی، انزوای اجتماعی و صمیمت) ـ و محتوای اینستاگرام رابطۀ معناداری برقرار است. همچنین، میان عوامل فرهنگی خودسانسوری با مؤلفه‌هایی چون فرهنگ معنوی و اخلاق استعلایی (دین، مذهب، آداب‌ورسوم و آموزش) و محتوای اینستاگرام رابطۀ معناداری مشاهده شد. به‌علاوه، میان عوامل حقوقی خودسانسوری با مؤلفه‌های امنیت فردی، نظام اجتماعی و وجدان (امنیت حقوقی، جانی و اقتصادی) و محتوای اینستاگرام رابطۀ معناداری یافت شد. با توجه به نتایج پژوهش، پیشنهادهای کاربردی برای بهره‌برداری مراکز ذی‌ربط ارائه شد.