طالبان و تهدیدات امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر عوامل زیستمحیطی هیرمند (طراحی یک مدل عملگرا)
نویسندگان
1 گروه روابط بین الملل، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 گروه روابط بین الملل، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
3 گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
4 گروه علوم سیاسی، واحد اندیمشک، دانشگاه آزاد اسلامی، اندیمشک، ایران.
doi
چکیده
با شکلگیری مرحلة دوم حکومت طالبان بر افغانستان درسال 2021، یکی از نخستین مساعی رهبران آن ارائة تصویری موجه، صلح طلب و بدور از هرگونه اندیشهها و سیاستهای بنیادگرایانه و تنشزا با کشورهای همسایه و جهان بوده است. این در حالی است که کماکان مسائل مهمی همچون حقابة آب هیرمند به موضوعی مناقشهانگیز در روابط در کشور مبدل شده است به نحوی که تهدیدات زیستمحیطی ناشی از آب هیرمند به تهدیدات امنیتی بالقوهای برای جمهوری اسلامی ایران مبدل شده است. هدف پژوهش حاضر، طراحی یک مدل عملگرا از تهدیدات امنیتی طالبان علیه جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر عوامل زیست محیطی هیرمند است.پژوهش حاضر، از نظر هدف، توسعهای؛ از لحاظ رویکرد، کیفی و بر اساس فراترکیب انجام میشود.جامعة آماری پژوهش، شامل مجموعه مقالاتی است که دربازة سالهای 1396 تا 1402 شمسی و باموضوعیت آب هیرمند، مسائل امنیتی و زیست محیطی آن به چاپ رسیدهاند.نویسندگان با جستجو در میان پایگاههای علمی مطرح داخلی تعداد 46 مقاله را از میان 160 مقاله برگزیده و پس از تحلیل محتوای آنها، مقولهها و مفاهیم استخراج شده و اولویتسنجی آنان نیز با بهرهگیری از روش آنتروپی شانون انجام شد.براساس یافتههای پژوهش، 28 مفهوم د قالب 8 مقوله شناسایی و در قالب دو دسته تهدیدات سیاسی- حقوقی و ژئوپلیتیکی-زیستمحیطی دستهبندی شدند تهدیدات سیاسی- حقوقی به ترتیب شامل:باجگیری سیاسی، عدم پایبندی به قوانین حقوقی، افزایش تحرکات امنیتی و سیاسی نیرویهای گریز ازمرکز و تهدیدات ژئوپلیتیکی-زیستمحیطی شامل: تنشهای هیدروپلیتیکی، توسعة پروژههای سدسازی در افغانستان، انحراف در مسیرآب هیرمند، تهدید بیش ازپیش ریزگردها واضمحلال اقتصاد و کشاورزی منطقة بلوچستان.
