فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطبوعات در تاریخ معاصر ایران همواره نقشی تعیین‌کننده در تحولات اجتماعی‌فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ایفا کرده‌اند. بااین‌وجود، رشد رسانه‌های ارتباطی مجازی و محدودیت‌هایی که مطبوعات در سال‌های اخیر تجربه کرده‌اند، سبب شده‌ است این نقش تعیین‌کننده با ریزش مخاطبان تضعیف شود. تداوم این وضعیت، با توجه به نقش بنیادی مطبوعات در جامعۀ ایرانی و جریان‌سازی آن در تاریخ معاصر، می‌تواند پیامدهای منفی به‌دنبال داشته‌ باشد. پژوهش حاضر به‌دنبال ارائۀ راهکارهایی برای بازیابی جایگاه مطبوعات در میان مخاطبان رسانه‌های جدید بود. برای نیل به این هدف، از روش نظریۀ زمینه‌ای (رویکرد کلاسیک ـ ظهوریابنده) استفاده شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۹ نفر از متخصصان، استادان دانشگاه، کارشناسان و افرادی بودند که حداقل ۷ سال سابقۀ حرفه‌ای در این حوزه داشتند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بود. نتایج پژوهش بیانگر آن بود که ۵ راهکار اصلی برای بازیابی نقش مطبوعات در عصر مجازی می‌توان ارائه ‌داد: بازسازی نظام تولید محتوا (تحلیلگری محتوا، همگام‌سازی محتوا و جذاب‌سازی محتوا)، بازسازی نظام مخاطب‌شناسی (نیازسنجی مداوم و تقویت تعامل دوسویه)، مجازی‌سازی ساختاری (پذیرش مجازی، شبکه‌سازی مجازی، روزنامۀ اینترنتی)، بازسازی نظام تولید و توزیع (بازسازی شبکۀ تولید، بازسازی شبکۀ توزیع، بازسازی شبکۀ مالی) و بازسازی نظام اعتماد (آزادی بیان، تقویت ماهیت مردمی، استقلال، تغییر قوانین). در صورت تحقق این راهکارها که درهم‌تنیده‌اند و ماهیتی سیستمی دارند، می‌توان انتظار داشت به‌مرور مخاطبان مطبوعات افزایش یابند؛ هرچند ماهیت این مخاطبان با عصر پیشامجازی متفاوت خواهد بود.