حکم استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی از دیدگاه فقهای اهل‌سنت (پژوهشی فقهی ـ جامعه‌شناسی بر پایه نظریه ضرورت)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی گرایش تحقیق در ارتباط جمعی دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/mtmi.2024.384157.1658
چکیده

هدف این پژوهش، روایی و نارواییهای کاربری نرم‌افزارهای شبکه اجتماعی بر پایه «نظریه ضرورت» است. گفتگو و پیام‌رسانی رایگان یا کم‌هزینه ازجمله مزایای همگانی شدن کاربری نرم‌افزارهای شبکه‌های اجتماعی بوده است. در مقابل، زمینه‌سازی آسیبهای شخصی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، از محدوده‌های آسیب‌پذیری و حساسیت‌زایی آنها است. با وارد شدن امر به حوزه عمومی و ناتوانی از نظارت بر این نرم‌افزارها، سیاستگذار و مجری، ساده‌ترین راه را برگزید؛ فیلترینگ؛ اما تبدیل‌شدن مسئله به خواست عمومی، فراتر از اهتمام نظام سیاسی و اندیشمندان، مطالبه شرعی‌اش را خواستار است؛ بنابراین در این جستار، در بحث شرعی «نظریه ضرورت»، احکام نیاز و قاعده سد ذرائع؛ در بحث رسانه‌ای نظریه‌های استفاده و خشنودی و وابستگی رسانه‌ای؛ و در بحث عمومی نظریه مصلحت و خواست عمومی به‌کارگیری شده و به این پرسش پاسخ می‌دهد که تبیین «نظریه ضرورت» و احکام نیاز از روایی و نارواییهای کاربری نرم‌افزارهای شبکه اجتماعی موبایلی چیست؟ با این پیشینه نظری و استفاده از روش کتابخانه‌ای و اسنادی در پژوهش، این پژوهش به این نتیجه رسیده است که نظریه «ضرورت» و احکام «نیاز» در چارچوب قیود و ضوابطی، اجازه استفاده از این نرم‌افزارها را می‌دهد.