واکاوی نقش مجله الأزهر در تبیین هویت گفتمان تقریب مذاهب اسلامی
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ اسلام دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
2 استادیار گروه تاریخ اسلام دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
3 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
4 دانشیار دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
5 دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران
doi
10.22034/mtmi.2023.175408چکیده
در میانههای قرن بیستم میلادی، «مجله الأزهر» نقش مؤثری بر تبیین هویت گفتمان تقریب بین مذاهب اسلامی داشت. این مجله از سوی دانشگاه الأزهر مصر منتشر میشد که در آن زمان از آزادی عمل در سیاستگذاری آموزشی برخوردار بود و این آزادی عمل در مجله الأزهر هم متبلور گشت. پرسش اصلی این پژوهش این است که مجله الأزهر چگونه از سازوکارهای گفتمانی همچون «غیریتسازی»، «برجستهسازی»، «حاشیهرانی» و به تبع آن «مفصلبندی» فعالیتها و افکار کنشگران این گفتمان، در تبیین جایگاه هویت گفتمان تقریب و نهادهای برآمده از آن مانند دارالتقریب، استفاده کرده است؟ پژوهش پیش رو تلاش نموده است براساس دادههای جمعآوری شده از منابع کتابخانهای و بررسی شمارگانی از مجله الأزهر که بین سالیان 1937 تا 1960م منتشر گردیده و نیز رصد فعالیت کنشگران فعال در این گفتمان، چگونگی کاربست سازوکارهای گفتمانی را در مفصلبندی هویت گفتمان تقریبی واکاوی نماید. در پایان به این نتیجه رسیده است که رویکرد «فلسفی» و «اخلاقی» علت اصلی انتشار اندیشه تقریب در مجله الأزهر بوده است. به این ترتیب، ظرفیت ایجاد گفتمان تقریبی با رنگ و بوی فلسفی و اخلاقی بر مبنای تشابهات میانمذهبی و تسامح نسبت به تفاوتهای ظاهری، مهمترین دستاورد این کار پژوهشی بهشمار میآید.