روش شناسی علامه طباطبایی در کشف معانی مفردات قرآن و بازتاب آن در پژوهشهای تفسیری معاصر
نویسندگان
1 دکترای علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
4 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22034/mtmi.2023.177130چکیده
توجه به معانی واژگان قرآن، یکی از اقدامات مهم علامه طباطبایی برای کشف و استخراج معانی و مفاهیم کلی آیات میباشد. ایشان از روشهای مختلفی از جمله: تحلیل اشتقاق و ریشهیابی واژگان، توجه به استعمالات قرآن کریم، بهرهگیری از عرف عامه، استناد به روایات، توجه به دلالتهای قرآنی، بیان معانی واژگان با اجتهاد خود و ... برای کشف معانی مفردات قرآن بهره برده است. اما مهمترین و بارزترین جنبههای مباحث لغوی المیزان که در تألیفات قرآنی مشهود و مورد استناد میباشد، غالباً متکی بر روش تفسیری خاص علامه (قرآن به قرآن) میباشد که با توجه به قراین و امارات درونی، روابط معنایی، سیاق و دلالتهای موجود در آیات مرتبط تبیین شده است. حاصل بحث چنین بیان میشود که علامه در تعیین معانی واژگان قرآنی با توجه به روح معانی مفردات قرآنی، از معنای عمومی و اصلی واژگان فراتر رفته و معنای نسبی و خاصی را که هر واژه در کاربردهای مختلف (با توجه به قراین موجود در آیات) پیدا میکند، متناسب با جایگاه و کاربرد آن کشف و بیان نموده است. با توجه به اینکه نظرات علامه طباطبایی در تفاسیر معاصر بازتاب وسیعی داشته است، یکی از گستردهترین مباحث المیزان که مورد توجه مفسران عصر حاضر قرار گرفته است، در حوزه تبیین معانی واژگان قرآن میباشد که به انواع روشهای علامه در کشف معانی واژگان قرآنی بهویژه روش تفسیری قرآن به قرآن و بهرهگیری از قراین و امارات درون متنی، بهوفور استناد شده است.