بررسی وجوه اشتراک و افتراق بیع سلم در مذاهب اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 دانشیار دانشکده حقوق، الهیات و معارف اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه معارف اهل البیت(ع)، دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
این مطالعه بهمنظور بررسی تطبیقی شروط بیع سلم برای بازتاب آرای فقیهان مذاهب اسلامی، به این مسئله پرداخته است که وجوه اشتراک و افتراق بیع سلم در مذاهب اسلامی چیست و در موارد افتراقی، کدام نظر میتواند بهعنوان یک نظر اصح و قابلاطمینان مطرح باشد؟ این نوشتار با محوریت بررسی شروط دهگانه بیع سلم در فقه مذاهب اسلامی نشان میدهد، جمهور فقها بر لزوم وجود پنج شرط بهصورت مشترک و صحت آن در بیع سلم اتفاقنظر دارند که عبارتاند از: موجل بودن مسلمفیه، معلوم بودن اجل تسلیم مسلمفیه، کلی در ذمه بودن مسلمفیه، مضبوط بودن و معلوم بودن مسلمفیه؛ و در پنج شرط آن دچار اختلاف عقیدهاند که عبارتاند از: مکان تسلیم مسلمفیه، زمان عامالوجود بودن تسلیم مسلمفیه، کیفیت علم به ثمن، زمان تسلیم ثمن و حلول اجل تسلیم مسلمفیه. پس از بررسی وجوه افتراقی و پرداختن به نظر اصح در هریک، این نتیجه بهدست آمد که فقدان یکی از شروط اتفاقی سبب بطلان بیع سلم، نزاع و اختلاف میان متعاقدین میگردد و شروط اختلافی غالباً ناظر به جلوگیری از تضرر و تغرر میان متعاقدین است؛ ازاینرو، شروط اتفاقی و اختلافی مکمل یکدیگرند. شروط اتفاقی ناظر به عدم نزاع و اختلاف و شروط اختلافی ناظر به عدم تضرر متعاقدین است.
