کاربرد قواعد فقهی در تحقق روابط اجتماعی مسالمت آمیز
نویسندگان
1 دکترای فقه و حقوق خصوصی دانشگاه خوارزمی
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مذاهب اسلامی
3 کارشناس ارشد مددکاری اجتماعی
4 کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران
doi
چکیده
دین اسلام نه تنها مخالف جنگ و طرفدار صلح است؛ بلکه برای ارتباطات اجتماعی اهمیتی والا قائل است. فقه، قانون زندگی است و وظیفه تنظیم روابط انسانها براساس شریعت را برعهده دارد؛ لذا به مسائل جزئی زندگی بشر نیز پرداخته است. توجه اسلام به کرامت انسانی، رعایت حقوق دیگران، گفتگو و احترام متقابل، عدالت و هشدار به عدم توهین و عدم خروج از مدار حق حتی در تعامل با کافرانی که زندگی مسالمتآمیزی با مسلمین دارند، نهی از مجادله حتی با اهل کتاب، حل مسالمتآمیز اختلافات و پرهیز از بلندکردن نداهای تفرقهافکن، تعامل، تاکید بر صداقت و ... بیانگر توجه به روابط اجتماعی و نشاندهنده ظرفیتهای بالای آموزههای مترقی اجتماعی اسلام در تحقق روابط اجتماعی مسالمتآمیز است. قواعدی چون صحت، عدالت، انصاف، تقیه، صلح، لا ضرر و احترام مال از جمله قواعد کاربردی در روابط اجتماعی است. رعایت برخی بایدها و نبایدها در روابط یک مسلمان با دیگران، امری است که همیشه مورد توجه تاریخنگاران بزرگ مسلمان و غیرمسلمان بوده و عامل تفوق و عالمگیر شدن اسلام و هماهنگی و قابلیت تطبیق و تعمیم احکام و دستورات آن با مقتضیات زمان و مکان خواهد بود. این معیار اصلی و عام در آموزههای اسلام و کلام پیشوایان دین، که «هر چه برای خود میپسندی برای دیگران بپسند و آنچه برای خود نمیپسندی برای دیگران مپسند»، نقطه آغاز ارتباطات اجتماعی مسالمتآمیز است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است.