اصول مذاکرات سیاسی براساس منابع اسلامی (با تأکید بر مذاکرات عصر پیامبر(ص))
نویسندگان
1 دکترای علوم قرآن و حدیث، پژوهشگر و مدرس دانشگاه جامع امام حسین(ع)
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران
doi
چکیده
مذاکره سیاسی به عنوان راهحلی عُقلایی، مسالمتآمیز و کارآمد برای پایاندادن به اختلافات طرفین ذینفع، همواره مورد توجه حکومتها و گروهها بوده است. امروزه اسلامستیزان، به دنبال ارائه و القای چهرهای خشونتطلب و فاقد منطق از این آیین، آن هم بهنحوی هستند که گویی هیچ گرایش و اصولی برای گفتوگو و مذاکره نداشته است اما در بررسی منابع معتبر تاریخی ـ روایی مرتبط با سیره پیامبر اکرم(ص)، بهیقین میتوان دریافت که آن حضرت، بارها به منظور حل مسائل فیمابینِ حکومت اسلامی با گروههای مخالفی که با آنها تعارض منافع وجود داشته است، از راهکار خردورزانه مذاکره سیاسی، همراه با اصول و دستورالعملهای ویژهای بهره برده که این امر، شاهدی بر نقض ادعای دشمنان اسلام است؛ لذا در این نوشتار، با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن ارائه معنایی دقیق و جامع از مفهوم «مذاکره سیاسی» و مؤلفههای آن، با مطالعه منابع معتبر شیعه و اهل تسنّن، نوع مواجهه پیامبر اسلام(ص) با مخالفان در «مذاکرات حدیبیه»، «مذاکره با یهود فدک» و «مذاکره با بنیثقیف» بررسی شده و مهمترین «اصول» و دستورالعملهای ایشان در این مذاکرات، در قالب اصول «روانی ـ پنداری»، «رفتاری ـ کرداری» و «گفتاری ـ بیانی» شناسایی و تبیین شده و میزان تطابق هر یک از این اصول، با قواعد مذاکرات امروزی نیز بررسی شده است.
