درآمدی بر بازنمایی‌ قدرت زنانه در انیمیشن یخ‌زده ۱

نویسندگان

1 دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی ،دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد مرودشت، مرودشت، ایران

2 استادیار گروه زبان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی(نویسنده مسئول)، واحد مرودشت، مرودشت، ایران

3 استادیار گروه زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران

doi
10.22034/bmsp.2024.425592.1954
چکیده

در دنیای مدرن، افزایش اطلاعات بصری در رسانه‌های‌ جمعی به‌طرز باورنکردنی رشد داشته است، به‌طوری ‌که هم‌زمان منابع نشانه‌شناختی مختلف ارتباطی و معنا را باهم، همگرا و نه‌تنها از طریق زبان، بلکه با سایر حالت‌های نشانه‌شناسی منتقل می‌کنند. اکثر پژوهش‌های ایرانی در تحلیل متون‌ رسانه‌ای به‌ویژه رسانه‌های دیداری و ‌شنیداری از رویکردهایی بهره گرفته‌اند که ارزش اطلاعات غیرزبانی را کم‌اهمیت دانسته و کمتر به بررسی هر دو جنبة زبانی و غیرزبانی پرداخته‌اند. یک روش جدید و نظام‌مند برای بازنمایی پیام‌های رسانه‌ای، تحلیل‌گفتمان انتقادی چندوجهی است که علاوه بر مطالعة زبان، به بررسی حالت‌های مختلف نشانه‌شناختی در یک متن رسانه‌ای می‌پردازد. این پژوهش با هدف پیشنهاد استفاده و کاربرد عملی تحلیل‌گفتمان انتقادی چندوجهی به‌عنوان روشی نظام‌مند، با رویکردی کیفی ـ ‌توصیفی به مطالعة موردی بازنمایی‌ قدرت زنانه در انیمیشن یخ‌زده ۱ (۲۰۱۳) پرداخته است تا با گنجاندن سایر منابع نشانه‌شناختی؛ نظریة چندوجهی را در رابطه با زبان، تصاویر متحرک و مطالعات اجتماعی آزمایش ‌کند. به‌منظور بررسی شیوه‌های گفتمانی و اجتماعی، مدل سه لایه‌ای فرکلاف (2001)، نیز مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که معنا از طریق شیوه‌هایی غیر از زبان منتقل و از طریق روابط و زمینه‌های قدرت خاص ساخته می‌شود. حالت‌های کلامی و غیرکلامی به‌صورت یکپارچه برای ساختن شخصیت قهرمان زن ادغام می‌شوند و از حالت‌های غیرکلامی در انتقال معانی چندلایه پشتیبانی می‌کنند. تحلیل‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نشان می‌دهد که شخصیت زن این انیمیشن ‌تنها به‌ظاهر تحول پیدا کرده و این تغییرها در خدمت نظام اقتصادی و سیاسی است.