شناسایی و تحلیل چالش‌های بازآفرینی شهری با رویکرد کارآفرینانه (مطالعه‌ای در شهر گرگان)

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران.

2 پژوهشگر اکوسیستم‌های کارآفرینی، استانداری گلستان، گلستان، ایران.

3 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشکاه آزاد اسلامی واحد تهران- جنوب، تهران، ایران.

doi
10.22069/jead.2026.24128.1930
چکیده

بازآفرینی شهری با رویکرد کارآفرینانه به‌عنوان راهبردی نوین در توسعه پایدار شهری، مستلزم شناسایی دقیق چالش‌های نهادی، کالبدی، مالی و اجتماعی است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش‌های بازآفرینی شهری کارآفرینانه در شهر گرگان با رویکرد کیفی اکتشافی و بهره‌گیری از تحلیل مضمون انجام شد. جمعیت مورد مطالعه را مدیران و تصمیم‌گیران شهری، و سرمایه‌گذاران فعال در پروژه‌های شهری، تشکیل دادند. 70 نفر از آن‌ها به شیوۀ هدفمند جهت انجام مصاحبه انتخاب شدند. پس از جمع‌‌بندی اطلاعات مصاحبه‌ها، مضامین در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و کلان، دسته-بندی شدند. اهمیت مضامین، بر اساس تکرار در مصاحبه‌ها و تعیین شدت تمرکز به دست آمد. نتایج نشان می‌دهد که چالش‌های بازآفرینی شهری با رویکرد کارآفرینانه در شهر گرگان عمدتاً در حوزه‌های نهادی، مالی، زیرساختی و کالبدی متمرکز هستند و بیش از 36 درصد از کل فراوانی‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. مؤلفه‌هایی مانند نبود انسجام نهادی، ضعف مدیریت کالبدی و نارسایی نظام مالی، در سطح «اهمیت زیاد» و «شدت تمرکز بسیار بالا» قرار دارند و نیازمند مداخله فوری می‌باشند. چالش‌های ساختاری و عملکردی مانند مشارکت اجتماعی و نوآوری، با سهم 53 درصد در سطح «اهمیت متوسط» قرار گرفته‌اند و به اصلاحات میان‌مدت نیاز دارند. مؤلفه‌های نرم‌افزاری، آموزشی و زیست‌محیطی با سهم حدود 42 درصد در سطح «کم» و «بسیار پایین» قرار دارند و با وجود نقش مکمل، در حاشیه توجه سیاست‌گذاری مانده‌اند. برای بهبود بازآفرینی شهری کارآفرینانه در گرگان، ایجاد نهاد هماهنگ‌کننده بین‌سازمانی و توسعه زیرساخت‌های مالی، حقوقی و فناورانه با حمایت از نوآوری و طراحی شهری منعطف ضروری است.