فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر و تحولات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی سالیان اخیر سبب تغییر آرایش در طبقات اجتماعی جامعه شده است. هدف این مقاله چگونگی بازنمایی طبقة متوسط شهری در سینمای دهة نود است. طبقه در این پژوهش بر مبنای تعریف بوردیو، ترکیبی از سرمایه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و عادت‌واره‌های افرادی که دارای زیرشاخة نیز هستند در نظر گرفته‌شده است. بازنمایی این طبقه در سینمای دهة نود با رویکرد برساخت‌گرایی هال در خصوص بازنمایی، تحلیل‌شده است. از میان فیلم‌های دهة نود سینمای ایران، سه فیلم "مهمونی کامی" (1392)، "مادر قلب اتمی" (1393) و "خرگیوش" (1395) که بازنمای شاخة خاصی از طبقة متوسط بوده‌اند، انتخاب شده‌اند. این فیلم‌ها با روش نشانه‌شناسی انتقادی جان فیسک در سه سطح رمزگان واقعیت اجتماعی، رمزگان بازنمودی و رمزگان ایدئولوژیک بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد، این سه فیلم شاخه‌ای از طبقة متوسط با نام "خرده بورژوازی" جدید را بازنمایی می‌کنند که با ترکیب انواع سرمایه و عادت‌واره‌هایشان، سبک زندگی مشابهی را نمایندگی می‌کنند. الگوهای فرهنگی ـ طبقاتی مشترکی که بر مبنای مصرف نشانه‌ها استوار است. عادت‌واره‌هایی که پایة اخلاقی آن بر لذت استوار شده است. مشخصة این سبک زندگی فقدان اصول هدایت‌گر واحد در زمینة مصرف است. نوعی همه‌چیزخوارگی فرهنگی در زمینة مصرف نشانه‌ها در آن آشکار است.