تحلیل جایگاه انرژی در برنامه‌های توسعه از دیدگاه راهبرد نوآوری و توسعه پایدار

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار، دانشکده علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/smsj.2023.381852.1784
چکیده

دستیابی به اقتصاد پایدار نیازمند دستیابی به منابع پاک، قابل‌اعتماد، مقرون‌به‌صرفه و کافی انرژی است. این امر بدون نوآوری و بهبودهای مستمر ممکن نیست. لذا هدف پژوهش تحلیل محتوای اسناد قوانین برنامه توسعه کشور ایران از منظر توسعه پایدار و راهبرد نوآوری در صنعت انرژی انجام شده است. این پژوهش از روش کیفی بهره برده است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی - تحلیلی محسوب می‌شود. لذا از تحلیل محتوای کمّی رابطه‌ای با تحلیل همجواری استفاده شده است. به‌منظور انجام فرایند کدگذاری از نرم‌افزار مکس‌کیودی‌ای نسخه 20 استفاده شده است. جامعه پژوهش، اسناد قوانین برنامه توسعه کشور ایران بودند. پژوهش حاضر تمام جامعه را مورد مطالعه قرار داده است. ازاین‌رو نیازمند نمونه‌گیری نبوده است. مطابق یافته‌ها، نگارش و تدوین برنامه‌های توسعه در ایران عمدتاً حول محور رشد اقتصادی بوده است. در برنامه‌های توسعه ایران مفاهیم فراگیری اجتماعی و حفظ محیط‌زیست مغفول مانده است. برنامه‌های توسعه ایران توجه معناداری به انرژی‌های فسیلی در مقابل انرژی‌های تجدیدپذیر داشته‌اند. این امر علاوه بر مخاطرات محیط‌زیستی می‌تواند تهدیدی جدی برای امنیت انرژی در ایران باشد. تأکید بر نوآوری فناورانه می‌تواند سبب غفلت از منافع نوآوری‌های غیرفناورانه شود.