شناسایی و تبیین پیشایندها و پسایندهای تله‌های شایستگی در سازمان‌های دولتی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 فارغ التحصیل دکتری، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22034/smsj.2023.385927.1870
چکیده

تله‌های شایستگی به گرفتارشدن در بَندِ شایستگی‌های ورافتاده اشاره دارد که کارکنان را چنان در باورهای زنگ‌زده، اندیشه‌های منجمد، سیاق ناصواب و اقدام‌های آشنای خود محبوس می‌کند که گویی تنها راه رسیدن به تعالی، روان‌شدن در آن گذر است و هر نگاهی به غیر از نگرش آنها محکوم به شکست است. از این رو، تحقیق بر آن است موشکافانه، پیشایندهای گرفتار شدن در تله‌های شایستگی را هویدا سازد و پسایندهای آن را از نظرگاه حاذقان نمایان کند. این تحقیق از ساحت ماهیت، آمیختة اکتشافی است و برای فهم پس‌ران‌ها و پیش‌ران‌ها، با کاربست روش نمونه‌گیری نوعی تا رسیدن به اشباع نظری به کاوش تجارب زیسته و اندیشیده ‌شدة تعداد 16 نفر از کارکنان سازمان‌های دولتی شهر ایلام پرداخته است. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار مکس‌کیودی‌ای نسخة 2020 استفاده شد. طبق یافته‌ها سبک مدیریتی سنت‌گرا، فناوری‌هراسی و اجتماعی‌سازی اداری به ترتیب از بیشترین سهم در نشر و نمو تله‌های شایستگی از نظرگاه حاذقان برخوردار بودند. همچنین، پیامدهایی نظیر دیرینگی دانشی، روزمرگی شغلی و بسندگی در شغل به ترتیب به زعم خبرگان، از نقش پررنگ‌تری در اثر تله‌های شایستگی در کالبد سازمان‌های دولتی شهر ایلام برخوردارند. نتایج این تحقیق منجر به اکتشاف و تبیین پدیدة کمتر شناخته‌شدة تله‌های شایستگی در هندسة مطالعات مدیریت منابع انسانی در کشور می‌شود و به مدیران و سیاست‌گذاران نظام اداری در درک پدیدة مذکور و چگونگی مواجهه با آن، نقشة راهی ارائه می‌دهد.