شناسایی و واکاوی راهبردهای تاب‌آوری زنجیره تامین

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 استادیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 استادیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22034/smsj.2023.166852
چکیده

با توجه به تاثیرات مخرب حوادث، بحران‌ها و بلایای طبیعی و غیرطبیعی بر عملکرد زنجیره تامین شرکت‌ها، متخصصان سازمانی در صدد آن برآمدند تا به مطالعه درباره مفهوم ریسک در زنجیره تامین و همچنین چگونگی راه‌های مقابله با آن‌ها بپردازند. با توجه به اهمیت بحث تاب‌آوری در زنجیره تامین و چگونگی اجرای راهبرد‌های آن، هدف این پژوهش شناسایی و بررسی راهبرد‌های مناسب برای ایجاد تاب‌آوری در زنجیره تامین است. در راستای شناسایی راهبردهای تاب‌آوری زنجیره تامین از رویکرد فراترکیب بهره گرفته شده است. به منظور روایی و پایایی پژوهش از برنامه ارزیابی مطالعات کیفی استفاده شده است. برای این منظور، با مراجعه به اسناد و مدارک معتبر قابل دسترس در پایگاه‌های داده «گوگل اسکالر»، «ساینس دایرکت»، «اسپرینگر»، «امرالد»، «علم نت»، «مگیران» و «نورمگز» در بازه زمانی 2019-2000 (خارجی) و 98-80 (داخلی) تعداد 577 مقاله در حوزه تاب‌آوری زنجیره تامین شناسایی شد و سپس 66 مقاله راجع به موضوع راهبرد‌ها انتخاب شد. از این تعداد 8 مقاله به زبان فارسی و 58 مقاله به زبان لاتین بودند. با مرور نظام‌مند پیشینه 68 راهبرد برای تاب‌آوری زنجیره تامین شناسایی شد و در نهایت با توجه به زمان استفاده از آن‌ها، به سه دسته کلی راهبرد‌های پیشگیرانه، راهبرد‌های همزمان و راهبرد‌های واکنشی دسته‌بندی شدند. در بررسی مطالعات قبلی در این زمینه مجموعه کامل و جامعی از راهبرد‌های تاب‌آوری زنجیره تامین ارائه نشده است و این تحقیق به دنبال آن است تا با استفاده از مرور نظام‌مند پیشینه این راهبرد‌ها را شناسایی و ارائه کند. در نهایت، راهبردهای ایجاد انعطاف‌پذیری، ایجاد افزونگی، اطمینان از چابکی زنجیره تامین، افزایش قابلیت ردیابی و ساخت فرهنگ قوی همکاری به عنوان مهمترین راهبردها برای تاب‌آوری زنجیره تامین شناسایی شدند.