شناسایی و اولویتبندی راهبردهای بازار انرژی در شرایط بحرانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد، شرکت ملی گاز، تهران، ایران
doi
10.22034/smsj.2023.180694چکیده
انرژی یکی از مؤثرترین مؤلفههای توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی هر کشوری است و علاوه بر نقش بسزایی که در تأمین منابع مالی و اقتصادی دارد در ثبات سیاسی کشورها هم اثرگذار است. از اینرو تدوین راهبردهای بازار انرژی با درنظر گرفتن شرایط بحرانی از اهمیت ویژهای برخوردار است. این پژوهش به دنبال شناسایی و اولویتبندی راهبردهای بازار انرژی در شرایط بحرانی است و مورد مطالعه، صادرات گاز ایران به کشور ترکیه است. در این راستا با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته، نظر 9 خبره در حوزه انرژی جمعآوری شد. سپس با استفاده از ماتریس SWOT، عوامل داخلی و خارجی و نقاط قوت و ضعف مشخص شدند. همچنین با استفاده از روش بهترین- بدترین، شاخصهای تأثیرگذار بر صادرات گاز ایران به ترکیه با در نظر گرفتن شرایط بحرانی، شناسایی و اولویتبندی شدند. 49 راهبرد استخراج شده بر اساس 10 شاخص با یکدیگر مقایسه و 29 راهبرد برای صادرات گاز ایران به کشور ترکیه معرفی شدند. نهایتاً با استفاده از شبکههای عصبی، راهبردها مجدداً رتبهبندی شدند. پنج راهبرد «سرمایهگذاری در حوزه انرژی و راهکارهای بهینهسازی مصرف آن از طریق بخش خصوصی و تشکیل اتاقهای فکر» « تشکیل دفاتر منطقهای و بینالمللی جهت توسعه صادرات گاز، گسترش و تعاملات اقتصادی سیاسی با کشورهای همسایه بهویژه دارنده گاز در حوزه دریای خزر با مبنای توسعه و تعاملات انرژی با این کشورها»، «یکپارچهسازی زنجیره تأمین و برنامهریزی در بخش استخراج تا صادرات گاز در مجموعهای ذیل شرکت ملی گاز جهت چابکسازی در تصمیمگیریها» و «افزایش ظرفیت تولید پالایشگاههای گاز کشور» و «جذب سرمایهگذاری برای توسعه میدانهای نفت و گاز» به عنوان مهمترین راهبردها انتخاب شدند. نتایج این پژوهش میتواند به عنوان نقشه راه برای تصمیمگیری در خصوص صادرات گاز در شرایط بحرانی مورد استفاده قرار بگیرد تا ضمن تثبیت جایگاه ایران در بازار انرژی، امکان ارتقاء آن را نیز فراهم سازد.