ارزیابی و تحلیل شبکه‌های اجتماعی دانشگاهی: راهبرد پویای پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانش آموخته دکتری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 استاد، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22034/smsj.2023.169401
چکیده

انجام پژوهش برخوردار از سهم نظری، بررسی پیشینه نظری بدون سوگیری و شناسایی حوزه‌­های نوظهور پژوهشی از مهمترین دغدغه‌­های هر پژوهشگری در انجام پژوهش‌­های دانشگاهی است. یکی از راهبردهای موجود برای رفع این مشکلات رویکرد تحلیل شبکه‌­های اجتماعی دانشگاهی است. این شبکه‌­ها با در نظر گرفتن حوزه­‌های پژوهشی با کارکرد ساختارهای اجتماعی، بر اساس معیارهای کتاب‌سنجی مانند هم‌استنادی، استناد، جفت‌­سازی کتاب‌شناختی، هم‌رخدادی‌واژگان و هم‌تالیفی ترسیم شده که هر کدام کاربردهای خاص خود را داشته و برای پاسخ به سوالات خاصی مورد استفاده قرار می­‌گیرند. هدف از پژوهش حاضر نحوۀ ارزیابی و تحلیل شبکه­‌های اجتماعی و کاربردهای آن در پژوهش‌های حوزه مدیریت و کسب‌وکار است. بدین‎سان، معیارهای کتاب‌­سنجی مورد استفاده در ترسیم این شبکه­‌ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. همچنین ارزیابی می­‌شود که هر کدام از شبکه‌­های ترسیم شده برای پاسخ به چه سوالاتی مناسب است. به منظور انجام چنین تحلیل‌هایی یک فرایند 5 مرحله‌ای معرفی شده و سپس مراحل گام به گام اجرای یک تحلیل شبکه اجتماعی با جزئیات کامل مورد بررسی قرار خواهد گرفت. همچنین مهمترین پایگاه‌­های داده مورد استفاده برای گردآوری فراداده‌­های لازم معرفی شده و برخی ابزارهای موجود به منظور تحلیل و مصورسازی شبکه‌­های اجتماعی دانشگاهی به اختصار مورد بررسی قرار می­‌گیرد. به منظور آشنایی هرچه بیشتر خوانندگان با این رویکرد، حوزه پژوهشی نوآوری راهبردی مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد و کاربردهای رویکرد تحلیل شبکه‌های اجتماعی به صورت عملی بیان می‌شود. نتایج نشان‌گر ظرفیت بالای حوزه نوآوری راهبردی برای ورود پژوهشگران بوده و موضوعات جدید در این حوزه نیز معرفی شده‌اند.