فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نامه‌های امیرالمؤمنین امام علی(ع) به حاکمان، دانشمندان و مردمان سرزمین‌های مختلف از مهم‌ترین گنجینه‌های معرفتی به‌ودیعت نهاده‌شده در تراث حدیثی و تاریخی اسلام هستند. عهد­نامه مفصل محمد‌بن ابی‌بکر پس از عهد‌نامه مالک‌اشتر بلکه از برخی جهات، قبل از آن، مهم‌ترین، جامع‌ترین و مفصل‌ترین نامه نگاشته‌شده به امر امام علی(ع) است. تمایز این عهد‌نامه از سایر نامه‌های امام علی(ع) به محمد، حدود و ثغور متن آن در منابع، با ابهام و اجمال همراه بوده به نحوی که ممکن است اعتبار آن را از جهت استناد و محتوا با چالش مواجه سازد. بنابراین ضرورت اقتضا نمود تا پژوهش مستقلی پیرامون تبارشناسی عهد‎نامه مفصل محمد‌بن ابی‌بکر با روش کتابخانه‌ای در گردآوری داده‌ها و توصیفی- تحلیلی- تطبیقی در پردازش آن‌ها و با هدف تنقیح موضوع تحلیل محتوایی این نامه ارزشمند، بر محور سؤالات پیش‌رو صورت گیرد: تعداد نامه‌های امام علی(ع) به محمد‌بن ابی‌بکر و منابع گزارش‌کننده از آن‌ها کدامند؟ کیفیت بازتاب عهد‌نامه مفصل محمد‌بن ابی‌بکر در منابع حدیثی، تاریخی و چیست؟ اعتبارسنجی عهدنامه مفصل چگونه است؟ تعداد این نامه‌ها ۷ و در ۱۵ منبع متقدم گزارش شده‌اند که در میان آن‌ها عهدنامه مفصل وجود دارد که با کیفیات نسبتاً متفاوت از جهات تفصیل و اختصار، میزان تقطیع، ترکیب برخی عبارات نامه‌ها با یکدیگر، ذکر اسناد و... در ۸ منبع متقدم تاریخی و حدیثی نقل شده‌است. حجیت استناد و محتوای این عهدنامه با روش وثوق صدوری به کمک قرائن اطمینان‌زا و اطمینان‌افزا همچون موافقت با قرآن کریم، سنت نبوی(ص)، روایات ائمه(ع) کثرت اعتماد اجلاء به نقل آن و... به راحتی قابل اثبات است.