تأثیر قابلیتهای بازاریابی بر عملکرد شرکتهای صادراتی از طریق راهبرد رقابتی و مزیت موقعیتی با نقش تعدیلگر نوآوری دوجانبه
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی دانشگاه شاهد
doi
چکیده
هدف و مقدمه: صادرات از جمله مهمترین فعالیتهایی است که به رشد و توسعه شرکتها میانجامد. از این رو شناخت عوامل موثر بر رشد و رونق صادرات و بهبود عملکرد صادراتی ضروری است. در شرایط کنونی بازارهای جهانی با رقابت شدید، ارزیابی عملکرد شرکت به عنصری مهم در توسعه استراتژیهای رقابتی تبدیل شده است. از این رو شرکتهای صادراتی خشکبار نیز از این قاعده مستثنی نبوده و به دنبال ارتقای عملکرد صادراتی خود میباشند. هدف اصلی این پژوهش تاثیر قابلیتهای بازاریابی بر عملکرد صادراتی از طریق استراتژی رقابتی و مزیت موقعیتی با نقش تعدیلگر نوآوری دوجانبه در شرکتهای صادراتی خشکبار در شهر تهران است.روششناسی: این تحقیق از نظر هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیت و روش گردآوری دادهها، از نوع توصیفی پیمایشی است و از نظر ارزیابی روابط بین متغیرهای پژوهش از نوع تحلیل همبستگی میباشد. جامعه آماری پژوهش تعداد 102 شرکت از شرکتهای صادراتی خشکبار دارای دفتر در شهر تهران میباشد. اما تعداد نمونه 81 شرکت است که از این تعداد 73 پرسشنامه شرکت ها مورد بررسی قرار گرفت. نمونهگیری به روش تصادفی ساده انجام پذیرفت. دادههای پژوهش با پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شد. به منظور اطمینان از مناسب و معقول بودن سنجههای پرسشنامه از دو معیار روایی و پایایی استفاده شده است. برای بررسی روایی پرسشنامه از روایی محتوا استفاده شده است که پرسشنامه دراختیار خبرگان و اساتید مرتبط قرار گرفت و نهایتا روایی آن تایید گردید. برای بررسی پایایی پرسشنامه ازضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است که این ضریب برای تمامی متغیرهای پژوهش بالاتر از مقدار 7/0 بدست آمد. دادههای جمعآوری شده در این پژوهش با استفاده از دو روش آماری توصیفی و استنباطی مورد بررسی قرار گرفته است.یافتههای: برای بررسی دادههای جمعآوری شده از نرمافزارهای SPSS و Smart PLS استفاده شد. با استفاده از مدلمعادلاتساختاری روابط بین متغیرهای پژوهش آزمون شد. نتایج حاکی از تاثیر مثبت و معنادار متغیرهای میانجی استراتژی رقابتی و مزیت موقعیتی و همچنین نوآوری دوجانبه به عنوان تعدیلگر در رابطه بین قابلیتهای بازاریابی و عملکرد صادراتی است.در این پژوهش آزمون فرضیههای تحقیق با استفاده از روش معادلات ساختاری است. بررسی فرضیه اصلی پژوهش نشان میدهد که تاثیر قابلیتهای بازاریابی بر عملکرد شرکتهای صادراتی خشکبار از طریق استراتژی رقابتی و مزیت موقعیتی با نقش تعدیلگر نوآوری دوجانبه مورد تایید قرار گرفته است؛ بنابراین تاثیر قابلیت بازاریابی بر عملکرد شرکت بدان معناست که مدیران شرکتها برای دستیابی به مزیت موقعیتی برتر در برابر رقبای داخلی و خارجی و عملکرد بالاتر، بر قابلیتهای بازاریابی خود تکیه میکنند. همچنین نتایج بررسی فرضیههای فرعی پژوهش نشان میدهد که تاثیر قابلیتهای بازاریابی بر استراتژی رقابتی، قابلیتهای بازاریابی بر مزیت موقعیتی، استراتژی رقابتی بر مزیت موقعیتی، استراتژی رقابتی بر عملکرد شرکتهای صادراتی خشکبار و نیز مزیت موقعیتی بر عملکرد شرکتهای صادراتی خشکبار مثبت و معنادار میباشد. همچنین نوآوری دوجانبه رابطه بین قابلیتهای بازاریابی و استراتژی رقابتی و رابطه بین قابلیتهای بازاریابی و مزیت موقعیتی شرکتهای صادراتی خشکبار را تعدیل میکند.بحث و نتایج: بر خلاف اکثر پیشینههای تحقیق در این زمینه، که تاثیر متغیرهای استراتژی رقابتی و مزیت موقعیتی بر عملکرد شرکتهای صادراتی و نیز تاثیر نوآوری دوجانبه بر رابطه بین قابلیتهای بازاریابی و استراتژی رقابتی و رابطه بین قابلیتهای بازاریابی و مزیت موقعیتی را مورد بررسی قرار ندادهاند، در این پژوهش بر اساس مرور پژوهشهای پیشین و مبانی نظری پژوهش، مدلی مفهومی جهت بررسی تاثیر این متغیرها بر عملکرد شرکتهای صادراتی ارائه گردید. یافتههای پژوهش در این زمینه با نتایج روا و همکاران [28]، مارتین و همکاران [20] و بوسو و همکاران [5] همسو میباشد. از نظر این پژوهشگران قابلیتهای بازاریابی بر عملکرد صادراتی تاثیر مثبتی دارد و افزایش قابلیتهای بازاریابی میتواند منجر به افزایش عملکرد شود. همچنین بر اساس اظهارات مارتین و همکاران(2016)، برای بهرهمندی از عملکرد برتر، یک شرکت باید روی قابلیتهای بازاریابی خود سرمایهگذاری کند. این قابلیتهای بازاریابی به شرکت اجازه میدهد محصولات و خدمات را بهتر از رقبا ارائه دهد. در نتیجه، از طریق دستیابی به مزیت موقعیتی، قابلیتهای بازاریابی قادر به تحقق کامل پتانسیل خود در رابطه با عملکرد هستند.یافتههای حاصل از مدلیابی معادلات ساختاری در خصوص تأثیر متغیرهای مستقل، وابسته و تعدیلگر موجود در مدل مفهومی پژوهش نشان داد که بین متغیرهای پژوهش با توجه به وجود مقادیر ضرایب مسیر مناسب و نتایج ماتریس همبستگی متغیرها، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. درنتیجه میتوان بیان کرد که با تقویت مزیت موقعیتی و توجه به قابلیتهای بازاریابی، عملکرد صادراتی را ارتقا داد.با توجه به نتایج پژوهش، پیشنهادهایی کاربردی زیر ارائه میگردد.- ایجاد فضایی مناسب برای ایجاد انگیزه در کارکنان برای ابراز نظرات، ایدهها و استعدادهای نهفته،- ایجاد نوآوری و خلاقیت در محصولات مطابق با نیازهای به روز مشتریان درون و برون مرزی.- بازارهای هدف خود را شناسایی کنند و از سیستم قیمتگذاری متناسب با مشتریان هدف خود استفاده کنند.- بررسی مستمر محیط بیرونی سازمان و نوآوری در محصولات و نیز روشهای توزیع آنها،- با توجه به فضای رقابتی حاکم و تغییر و تحولاتی که با شتاب در جهان امروز رخ میدهد، محصولاتی که هماهنگی و تناسب بیشتری با نیازهای مشتریان هدف دارد، عرضه کنند تا زمینه بهبود عملکرد خود را در بازار فراهم کنند.- افزودن یک برگ آموزشی مرتبط با فواید محصولات خشکبار درون بستهبندیهای محصولات،