امکان‌سنجی فقهی‌حقوقی انتشار تصویر متهم در گزارش‌های تلویزیونی در مرحلة تحقیقات مقدماتی جرم

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبا,ئی (نویسنده مسئول) تهران، ایران

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22034/bmsp.2023.389277.1852
چکیده

از حقوق متهم بر اساس مواد 91 و 96 آیین دادرسی کیفری عدم افشا و انتشار هویت او در مرحلة تحقیقات مقدماتی جرم است. اما گاهی رسانه‌ها به غیر از موارد مصرح در قانون، با شطرنجی‌کردن چهرة متهمان، تصویر آن‌ها را در مرحلة تحقیقات مقدماتی منتشر می‌کنند. حال مسئلة پژوهش حاضر این است که با شطرنجی‌کردن تصویر متهمان در گزارش‌های خبری، ممنوعیت انتشار تصویر آن‌ها از رسانه‌های جمعی رفع می‌شود ؟ لذا این پژوهش با هدف شناسایی یا عدم‌شناسایی هویت متهم پس از تارکردن تصویر متهم در میان مخاطبان تلویزیون و در مقام بعدی امکان‌سنجی فقهی‌حقوقی انتشار این تصاویر در گزارش‌های خبری مورد بررسی قرار گرفته است. قابل ذکر است که اطلاعـات مربـوط به پیشینه، ادلة فقهی و حقوقی و بخش نتایج تحقیق به روش اسنادی کتابخانه‌ای گردآوری و داده‌های مربوط به سنجش میزان شناسایی هویت متهم در میان گروه‌های هدف به روش آزمایشی، جمع‌آوری شده و برای تحلیل داده‌های آماری نیز از روش آماری ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج حاصل از تحلیل آماری نشان می‌دهد مخدوش‌کردن تصویر متهمان در گزارش‌های خبری مانع شناسایی هویت آن‌ها در میان مخاطبان تلویزیون نمی‌شود و بر اساس ادلة فقهی از جمله اصل برائت، حفظ حریم خصوصی، قاعدة‌ وزر و ممنوعیت تجسس، انتشار این تصاویر ممنوع بوده و منتشرکنندگان این تصاویر با جمع شرایطی به جرم افشای اسرار شغلی و حرفه‌ای تحت پیگیرد قانونی قرار گیرند.