استفاده از روش پردازش Goldstein-Fattal در تصاویر رادیوگرافی برای بهبود آشکارسازی عیوب جوش مخازن ذخیره مواد
نویسندگان
1 گروه فیزیک، دانشگاه بین المللی امام خمینی؛ قزوین، ایران
2 گروه فیزیک، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران
3 پژوهشکده راکتور و ایمنی هسته ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، تهران، ایران
doi
10.30494/jndt.2026.551076.1171چکیده
جوشکاری یکی از فرایندهای حیاتی در ساخت مخازن نفتی و شیمیایی به شمار میرود و به عنوان روش اصلی اتصال صفحات فلزی مورد استفاده قرار میگیرد. روشهای غیر مخرب کاربرد فراوانی برای بازرسی ناحیة جوش دارند. در این بین آزمون رادیوگرافی یکی از رایجترین روش برای ارزیابی کیفیت جوش در این سازهها محسوب میشود که ویژگی مهم این روش ایجاد یک نشانة قابل مشاهده با چشم و یا همان تصویر از این ناحیه است. با این حال، تصاویر رادیوگرافی تهیهشده با استفاده از چشمه گاما از نواحی جوش مخازن بزرگ، اغلب از کیفیت پایینی برخوردار هستند. این مسئله عمدتاً ناشی از مشکلات هندسة رادیوگرافی و پدیدة پراکندگی پرتو است که به دلیل فاصله فیلم از محل جوش بخاطر عایقها ایجاد شده و منجر به کاهش کنتراست تصاویر میگردد. برآورد میزان تیرگی در تصاویر رادیوگرافی میتواند در بهبود کیفیت آنها مؤثر باشد. روش Goldstein–Fattal در این زمینه رویکردی کارآمد به شمار میرود، زیرا نیازی به اطلاعات اولیه دقیق از ساختار جوش ندارد و بر پایه ویژگیهای آماری کلی تصویر عمل میکند. این خصوصیت، کارایی این روش را برای ارتقای تصاویر رادیوگرافی با کیفیت پایین مناسب ساخته است. در پژوهش حاضر، روش Goldstein–Fattal (GF) به منظور حذف تیرگی و افزایش قابلیت آشکارسازی عیوب جوش در تصاویر رادیوگرافی مخازن شیمیایی به کار گرفته شد. این تصاویر با استفاده از روش رادیوگرافی صنعتی با فیلم و چشمه گامای Ir-192 تهیه شدند. نتایج حاصل از پردازش تصاویر رادیوگرافی نشان میدهد که روشGF توانسته در برخی نواحی دارای عیب، کنتراست تصویر را به طور محسوسی افزایش دهد. ارتقای کیفیت تصاویر خروجی، احتمال خطا در شناسایی عیوب جوش را کاهش داده و در نتیجه، قابلیت اطمینان و ایمنی مخازن را افزایش میدهد. علاوه بر این، مقایسه نتایج حاصل با روش نفوذ پرونا-مالیک نشان داد که روش GF به ویژه در نواحی ریشه جوش و عیوب مرتبط با آن، کارایی بالاتری در افزایش کنتراست دارد. ارزیابیهای صورتگرفته توسط کارشناسان رادیوگرافی نیز این نتایج را تأیید میکند.