نقش رسانه‌های جمعی و اجتماعی در برساخت هویت ملی دانش‌آموزان دورة متوسطه: یک مطالعة پدیدارشناسی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، (نویسنده مسئول) ،تهران، ایران.

2 دکتری علوم ارتباطات ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد اردبیل ، اردبیل ، ایران

doi
10.22034/bmsp.2023.343626.1806
چکیده

رسانه‌ها نقش مؤثری در نهادینه‌سازی ارزش‌ها و تکوین یا تغییر هویت ملی به‌عنوان کلان‌ترین سطح هویتی دارند و به‌عنوان  اهرم متغیر هویت ملی عمل می‌کنند. هدف از پژوهش حاضر واکاوی نقش رسانه‌های جمعی و اجتماعی در برساخت هویت ملی بر حسب تجربة زیستة دانش‌آموزان بود که با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها از نوع کیفی بود. جامعة آماری پژوهش شامل همة دانش‌آموزان دورة متوسطة اول و دوم شهر اردبیل بود. حجم نمونه 17 نفر دانش‌آموز بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب و سپس داده‌ها بر اساس تحلیل مضمون، تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که بر اساس تجربة زیستة مشارکت‌کنندگان، شکاف بین دانش، نگرش و رفتار نسبت به هویت ملی در رسانه‌های جمعی و اجتماعی مشهود بود؛ به‌طوری ‌که هویت ملی و ابعاد آن در بین نوجوانانی که رسانة غالب آن‌ها از نوع رسانه‌های اجتماعی است کمتر از نوجوانانی است که رسانة غالب آن‌ها از نوع رسانه‌های جمعی است. نوجوانان با مصرف غالب رسانه‌های جمعی سعی در پاسداشت منابع سنتی هویت ملی داشته‌اند، در مقابل نوجوانان با مصرف غالب رسانه‌های اجتماعی خود را طرفدار هویت جهانی یا جهان‌وطنی بازنمایی می‌کردند.