راستی آزمایی تاریخ گذاری بشقاب سیمین زراندود منسوب به عصر ساسانی موجود در موزه هگمتانه بر اساس مطالعه تطبیقی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه باستانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار باستانشناسی، پژوهشکده باستانشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه باستانشناسی، پژوهشکده تحقیق و توسعه سازمان سمت، تهران، ایران(نویسنده مسئول مقاله).
doi
10.22034/iaej.2023.14408.1100چکیده
بشقابهای مدور ساسانی بهعنوان شاخصترین دادههای باستانشناسی، زینتبخش بسیاری از موزهها در سراسر جهان هستند. با این حال تعداد زیادی از این بشقابها از کاوشهای علمی بهدست نیامدهاند، از این رو مطالعه آنها بهلحاظ اصالت از اهمیت ویژهای برخوردار است. بر همین اساس، مطالعات آزمایشگاهی بهمنظور تعیین قطعیت هنوز در ابتدای کار بوده و از طرفی، روشهای جعل نیز با گسترش فناوری، پیشرفتهتر گردیده است؛ بنابراین مطالعات تطبیقی هنوز یکی از مهمترین شیوه شناسایی اصالت آثار تاریخی بهشمار میرود. در این راستا، بشقاب سیمین زراندود منسوب به دوره ساسانی موزه هگمتانه بر اساس مقایسه تطبیقی مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این پژوهش معرفی و اصالتسنجی ظرف مورد نظر بر اساس ویژگیهای ساختاری با سایر نمونههای مشابه عصر ساسانی است تا بتواند به پرسشهای ما درباره 1- آیا نمونه بشقاب سیمین مورد مطالعه بر مبنای تشابه ویژگیهای ساختاری (فرم، جنس و تکنیک ساخت) با سایر نمونههای مشابه یا مکشوفه از کاوشهای علمی مطابقت دارد؟ 2- آیا بر اساس تشابه یا تمایز هنری میتوان تاریخگذاری (اصالت) آن را راستیآزمایی کرد؟ پاسخ دهد. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و به شیوه کتابخانهای انجام گرفته است. نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر کاربردی بودن این ظرف است. مطالعات تطبیقی بهلحاظ شکل و فن ساخت شباهت آن را با نمونههای سیمین ساسانی مکشوفه از کاوشهای علمی تأیید میکند. با این حال عدم تطابق بازنمایی نقش عقاب و گوزن شاخدار فاقد تناسبات و سبک هنر ساسانی است. وجوه افتراق بیان شده تعلق بشقاب سیمین موزه هگمتانه به دوره ساسانی را دشوار میسازد.
