تحلیل نقش وابستگی سیاسی رسانههای ایرانی بر بازنمایی عملکرد آنها در شرایط آغازین شیوع ویروس کرونا
نویسندگان
1 دانشیار گروه ارتباطات علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی(نویسنده مسئول)، تهران ، ایران
doi
10.22034/bmsp.2023.413381.1923چکیده
یکی از ایدههای رایج برای ارتباطات بحران این است که اجماع رسانهها بر نقش دولت موجب همدلی مردم با دولت شده و به دولت در پیشبرد کنترل بحران کمک میکند. با توجه به نقش کلیدی این موضوع در شرایط آغاز بحران، مقالة حاضر نقش وابستگی سیاسی خبرگزاریهای ایرانی را در بازنمایی عملکرد دولت در شرایط بحران همهگیری کووید 19، طی هفتماهة نخست شیوع این بیماری مطالعه میکند. برای این منظور چارچوب مفهومی مبتنی بر سه مدل رابطة دولت و رسانه یعنی هژمونی، پروپاگاندا، و مشخصسازی تنظیم شده است. همچنین رویکرد کیفی و روش تحلیل چارچوب استقرایی برای تحلیل 794 خبر استفاده شده که از دو خبرگزاری نزدیک به اصلاحطلبان یعنی ایرنا و ایلنا، و دو خبرگزاری وابسته به اصولگرایان یعنی فارس و مهر انتخاب شدهاند. یافتهها ضمن نشان دادن روند کاهشی تولید اخبار مرتبط با ویروس کرونا در بازة مورد مطالعه، نشان میدهند که سه خبرگزاری ایرنا، مهر و فارس از چارچوب <کرونای تهدیدآمیز اما مهارپذیر با پیشگیری و حمایت دولت> استفاده کردهاند. همة خبرگزاریها، چارچوب <انتقاد از دولت> را به کار گرفتهاند، ولی ایلنا برخلاف سایر خبرگزاریها هرگز از چارچوب حمایت از دولت استفاده نکرده است. نتایج نشان میدهند که در خیز اول ویروس کرونا، همة خبرگزاریها مبتنی بر مدل هژمونیک عمل کردهاند و روی موضوعهای مهمی چون مدیریتپذیر بودن ویروس کرونا و شرایط ناشی از همهگیری آن با هم توافق داشتهاند. اما طی خیز دوم، شاهد عدم توافق بین خبرگزاریها هستیم، به طوری که خبرگزاری مهر رویکرد هژمونیک و سایر خبرگزاریها رویکرد مشخصسازی را برگزیدهاند.
