طراحی الگوی ظرفیت خطمشیگذاری در مجلس شورای اسلامی
نویسندگان
1 استاد دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی، دانشگاه تهران؛
2 استادیار گروه مدیریت کسبوکار، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امامصادق(ع) (نویسنده مسئول)؛
3 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی، دانشگاه تهران؛
4 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیتمدرس؛
doi
10.22034/mr.2022.4848.4692چکیده
ظرفیت خطمشی به توانایی توسعه «گزینههای خطمشی» برای دستیابی به اهداف عمومی اشاره دارد. خطمشیگذاری با قانونگذاری در تعامل تنگاتنگ است؛ از یکسو، خطمشیهایی در قالب لوایح و طرحها به قانون تبدیل میشوند و از سوی دیگر، برخی از قوانین خود جنبه خطمشی دارند؛ بنابراین، هرچه ظرفیت خطمشیگذاری در مجلس تقویت شود، قانونگذاری نیز تقویت میشود. قراین و مسائلی همچون تورم قوانین، صف طولانی طرحها و لوایح در کمیسیونها و همچنین لزوم خطمشیپژوهی برای ایجاد قوانین پویا و مادر، وجود دارد که بر لزوم مطالعه ارتقای ظرفیت خطمشیگذاری در مجلس شورای اسلامی میافزاید. هدف از این پژوهش، طراحی الگو از طریق شناسایی عناصر تشکیلدهنده ظرفیت خطمشیگذاری و شناسایی روابط بین آنهاست. این پژوهش با رویکرد کیفی و استراتژی مطالعه موردی انجام شده است که در آن مجلس شورای اسلامی به عنوان مورد مطالعه به صورت عمیق و کیفی بررسی میشود. بررسی برخی از بیانات مقام معظم رهبری، مصاحبههای نمایندگان مجلس شورای اسلامی، خبرگان قانونگذاری و خطمشیگذاری، گزارشهای کارشناسی و طرحها و لوایح، ابزارهای گردآوری اطلاعات هستند؛ زیرا این پژوهش مبتنیبر چندروشی یا کثرتگرایی است. روش تحلیل دادهها براساس تحلیل مضمون است که سرانجام الگوی نهایی با چارچوب ورودی – پردازش - محصول - زمینه طراحی شده است. زیرساختهای ظرفیتسازی، غنیسازی ظرفیت خطمشیها و ظرفیت خطمشیهای ارتقایافته و همچنین محیط حاکم بر ظرفیت خطمشیها از عناصر شکلدهنده الگو هستند که توجه و عملیاتیسازی آنها به وضع قوانین مادر و تقویت کارویژههای مجلس شورای اسلامی منجر میشود.
