مطالعه تطبیقی تجربیات جهانی کاربست هوش مصنوعی در اداره امور عمومی: دلالت‌هایی برای ارتقای حکمرانی هوشمند در ایران

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، گروه خط‌مشی و اداره ‌امور ‌عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی پیشرفت، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه خط‌مشی و اداره ‌امور ‌عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22034/jipas.2025.507815.1778
چکیده

با گسترش هوش مصنوعی در حکمرانی و مدیریت دولتی، استفاده از این فناوری در دولت‌های پیشرو می‌تواند به بهینه‌سازی فرایندها، ارتقای شفافیت و بهبود خدمات عمومی منجر شود. پژوهش حاضر‌ در چارچوب مفهوم حکمرانی هوشمند، تجربه‌های جهانی به‌کارگیری هوش مصنوعی در حوزه مدیریت دولتی 5 کشور منتخب را مورد بررسی و مطالعه تطبیقی قرار داده، شباهت‌ها، تفاوت‌ها و مقایسه محورهای مرتبط با کاربست هوش مصنوعی در حکمرانی در نسبت با ایران را تحلیل کرده است. روش‌شناسی پژوهش از نوع کیفی بوده و برای انجام آن، از استراتژی مطالعه تطبیقی بهره گرفته شده ‌است؛ به این‌گونه که پس از بررسی مبانی، پژوهش‌های پیشین و معیارهای جهانی مرتبط، پنج کشور آمریکا، چین، سنگاپور، انگلستان و دانمارک که از نظر شاخص دولت الکترونیک و هوش مصنوعی پیشرو بوده و دست‌کم در یکی از این شاخص‌ها رتبه اول تا چهارم را دارند، به عنوان موارد منتخب، مطالعه و بررسی شدند. بررسی تطبیقی داده‌های یافت شده حاکی از آن است که مؤلفه‌های کلیدی به‌کارگیری هوش مصنوعی در  این پنج کشور، در شش دسته گوناگون حوزه‌های کاربرد، اقدامات زمینه‌ای و زیرساختی، سیاست‌های کلان، نهادهای متولی، روند‌های نوظهور و چالش‌های استفاده از این فناوری قابل بررسی است. مشکلاتی مانند تحریم‌ در ایران مانع ایجاد زیرساخت‌های کافی شده‌اند که برای بهبود وضعیت و رفع موانع، پیشنهادهایی مانند حمایت از سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌های فناورانه، استفاده از تجربیات بین‌المللی، و تقویت نیروی انسانی ارائه شده است تا ایران نیز بتواند جایگاه بهتری در این حوزه کسب کند.