آیندهپژوهی تهدیدات نوظهور سیاست خارجی در خاورمیانه و تأثیرگذار بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) ارتش
2 استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) ارتش
doi
چکیده
سیال بودن محیط و سرعت تحولات در حوزه سیاست منطقهای و جهانی در طی یک دهه گذشته باعث ظهور و بروز برخی تهدیدات نوظهور شده که در صورت فقدان پیشنگری میتوانند هم بر منافع ملی اثرگذار و هم بهعنوان منبع تهدیدات امنیتی برای جمهوری اسلامی ایران تلقی گردند. شناسایی تهدیدات نوظهور در حوزههای مختلف و ارائه راهکار در خصوص آنها یک مسئله اساسی برای نظام سیاستگزاری کشورهاست چراکه تحولات محیطهای داخلی، منطقهای و بینالمللی، تغییراتی را در محیط عملیاتی و منافع جمهوری اسلامی ایران ایجاد و تهدیداتی را متوجه امنیت ملی نموده است. اهمیت پژوهش حاضر در این است که تهدیدات سیاست خارجی نوظهور پیشروی جمهوری اسلامی ایران را موردبررسی قرار داده و به نظام سیاستگذاری کمک میکند تا بهموقع نسبت به کنشهای تهدیدکننده، واکنش نشان داده و غافلگیر نشوند. رویکرد کلی این پژوهش از نوع اکتشافی (آیندهپژوهی) بوده که با استفاده از روش آمیخته انجامشده است. در این پژوهش علاوه بر استفاده از پیمایش محیطی متون برای شناسایی کلانروندهای شکلدهنده به تهدیدات نوظهور، برای شناسایی پیشرانها و تهدیدات نوظهور تأثیرگذار بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران از تعداد 10 تن از کارشناسان، محققان و نخبگان علمی و دانشگاهی کشور استفادهشده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مهمترین تهدیدات نوظهور حوزه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را میتوان تضعیف نظم رئالیستی امنیت محور، دولتهای شکننده و زمان پریش منطقه، بهرهگیری بازیگران رسمی و غیررسمی از بیوتروریسم، منازعات هیدروپلیتیکی و... به شمار آورد.
